Shloka 26
Bhīṣma’s Yogic Departure, Royal Cremation, and Gaṅgā’s Lament (भीष्मस्य योगयुक्त्या देहत्यागः, पितृमेधः, गङ्गाविलापः)
सुदुस्तरार्थतत्त्वस्य वक्ता कर्ता च माधव: । तव पार्थ जय: कृत्स्नस्तव कीर्तिस्तथातुला,ये माधव दुर्बोध तत्त्वके वक्ता और कर्ता हैं। कुन्तीनन्दन! तुम्हारी सम्पूर्ण विजय, अनुपम कीर्ति और अखिल भूमण्डलका राज्य--ये सब भगवान् नारायणका आश्रय लेनेसे ही तुम्हें प्राप्त हुए हैं। ये अचिन्त्यस्वरूप नारायण ही तुम्हारे रक्षक और परमगति हैं
sudustarārthatattvasya vaktā kartā ca mādhavaḥ | tava pārtha jayaḥ kṛtsnas tava kīrtis tathātulā ||
ภีษมะกล่าวว่า “มาธวะเป็นทั้งผู้ประกาศและผู้กระทำซึ่งตถตาอันลึกซึ้งที่ยากจะข้ามพ้น. โอ้ ปารถะ ชัยชนะอันครบถ้วนและเกียรติยศอันหาที่เปรียบมิได้ของท่าน ล้วนได้มาเพราะอาศัยพระองค์.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That the deepest truth is both taught and made effective by Mādhava; therefore Arjuna’s success is ultimately grounded in taking refuge in Nārāyaṇa—divine guidance and grace complete what human effort begins.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues instructing the Pāṇḍavas; here he addresses Arjuna directly, attributing Arjuna’s victory and renown to Mādhava’s role as teacher and accomplisher of profound truth.