Shloka 70
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
इनमें भी सदा स्वाध्यायशील होना ब्राह्मणका मुख्य धर्म है, यज्ञ करना सनातन धर्म है और अपनी शक्तिके अनुसार विधिपूर्वक दान देना उसके लिये प्रशस्त धर्म है ।।
śrīmaheśvara uvāca | imeṣu api sadā svādhyāyaśīlo bhavituṃ brāhmaṇasya mukhyo dharmaḥ | yajñaṃ kartum sanātano dharmaḥ | svaśaktyā yathāvidhi dānaṃ dātuṃ tasya praśasto dharmaḥ || śamas tūparamo dharmaḥ pravṛttaḥ satsu nityaśaḥ | gṛhasthānāṃ viśuddhānāṃ dharmasya nicayo mahān ||
พระศรีมหेशวรตรัสว่า “ในบรรดาหน้าที่เหล่านี้ ความเพียรในสวาธยายะอยู่เสมอเป็นธรรมอันประธานของพราหมณ์; การประกอบยัญเป็นธรรมอันเป็นนิตย์; และการให้ทานตามกำลังโดยถูกต้องตามพิธีเป็นธรรมอันน่าสรรเสริญสำหรับเขา. แต่ ‘ศมะ’—การหันเหจากอารมณ์ทั้งปวง—เป็นธรรมสูงสุด; ย่อมตั้งมั่นอยู่ในสัตบุรุษเป็นนิตย์. ผู้ครองเรือนผู้มีจิตบริสุทธิ์เมื่อปฏิบัติตามนั้น ย่อมได้สั่งสมบุญธรรมอันยิ่งใหญ่”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse ranks duties: for a brāhmaṇa, sacred study (svādhyāya), sacrifice (yajña), and charity (dāna) are praised, but above all stands śama—deep self-restraint and withdrawal from sense-objects—which yields the greatest store of dharma even for householders.
Śrī Maheśvara is instructing about dharma, specifying key obligations and then elevating inner discipline (śama) as the supreme principle that undergirds and perfects outward religious acts.