Shloka 32
अध्याय १२८: शिव–उमा संवादः — तिलोत्तमा, श्मशान-मेध्यता, तथा चातुर्वर्ण्य-धर्मः
Chapter 128: Śiva–Umā Dialogue—Tilottamā, the Ritual Valence of the Śmaśāna, and the Fourfold Duty-Code
साधून् गृहस्थान् दृष्टवा च तथा साधून् वनेचरान् । मुक्तांक्षावसथे सक्तांस्तेनासि हरिण: कृश:,तुम विरक्त साधुओंको गृहस्थ, दुर्जनोंको वनवासी तथा संन्यासियोंको मठ-मन्दिरमें आसक्त देखते हो; इसीलिये सफेद और दुर्बल होते जा रहे हो
sādhūn gṛhasthān dṛṣṭvā ca tathā sādhūn vanecarān | muktākṣāvasathe saktāṁs tenāsi hariṇaḥ kṛśaḥ ||
พราหมณ์กล่าวว่า “เมื่อเห็นคนดีอยู่ในหมู่คฤหัสถ์ และเห็นคนดีผู้พำนักในป่า อีกทั้งเห็นผู้ที่กล่าวอ้างความสละแล้วกลับยังยึดติดอยู่กับสถานที่แห่ง ‘โมกษะ’ (อาศรมและสำนักบรรพชิต) —เพราะเหตุนั้นเอง โอ้กวางเอ๋ย เจ้าจึงซีดเผือดและซูบผอมลง”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Virtue is not confined to one life-stage: goodness can exist among householders and forest-dwellers alike. Conversely, even those who appear ‘liberated’ may still be attached to institutions or abodes. The teaching urges discernment—judge by inner detachment and conduct, not by external labels.
A brāhmaṇa addresses a deer, explaining the deer’s pallor and thinness as arising from what it has observed: genuine sādhus in different ways of life, and also people who claim renunciation yet remain attached to their dwellings. The speech frames a moral reflection on mixed examples in society and their effect on the observer.