Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Dāna-Śreṣṭhatā: On the Superiority of Giving

Maitreya–Vyāsa Exemplum

कीड़ेने कहा--महाप्राज्ञ! जीव सभी योनियोंमें सुखका अनुभव करते हैं। मुझे भी इस योनिमें सुख मिलता है और यही सोचकर जीवित रहना चाहता हूँ ।। इहापि विषय: सर्वो यथादेहं प्रवर्तित: । मानुषा: स्थैर्यजाश्वैव पृथग्भोगा विशेषत:,यहाँ भी इस शरीरके अनुसार सारे विषय उपलब्ध होते हैं। मनुष्यों और स्थावर प्राणियोंके भोग अलग-अलग हैं

kīṭa uvāca—mahāprājña! jīvāḥ sarvāsu yoniṣu sukham anubhavanti. mamāpi asyāṃ yoniṣu sukhaṃ labhyate, iti matvā jīvituṃ icchāmi. ihāpi viṣayaḥ sarvo yathā-dehaṃ pravartitaḥ; mānuṣāḥ sthāvarajāś caiva pṛthag-bhogā viśeṣataḥ.

แม้ ณ ที่นี้เอง อารมณ์แห่งความเพลิดเพลินทั้งปวงย่อมดำเนินไปตามสภาพแห่งกายที่ตนมี ความเพลิดเพลินของมนุษย์และของสรรพชีวิตจำพวกอยู่กับที่ (สถาวร) ย่อมแตกต่างกันโดยเฉพาะ

इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
विषयाःobjects of enjoyment/sense-objects
विषयाः:
Karta
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
यथाaccording to/as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
देहम्body
देहम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेह
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रवर्तिताःset in motion/operating/available (as per the body)
प्रवर्तिताः:
TypeVerb
Rootप्र-√वृत् (वर्तते)
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
मानुषाःhumans
मानुषाः:
Karta
TypeNoun
Rootमानुष
FormMasculine, Nominative, Plural
स्थैर्यजाःborn from immobility; immobile beings (plants etc.)
स्थैर्यजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्थैर्यज
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पृथक्separately/different
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
भोगाःenjoyments/experiences
भोगाः:
Karta
TypeNoun
Rootभोग
FormMasculine, Nominative, Plural
विशेषतःespecially/in particular
विशेषतः:
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः

कीट उवाच

K
kīṭa (the insect speaker)
M
mahāprājña (the addressed wise person)
M
mānuṣa (humans)
S
sthāvara (immobile beings)