Shloka 49
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
वरं च वृणु राजेन्द्र यं त्वमिच्छसि सुव्रत । पुरुषत्वमथ स्त्रीत्वं मत्तो यदभिकाडुक्षते
varaṁ ca vṛṇu rājendra yaṁ tvam icchasi suvrata | puruṣatvam atha strītvam matto yad abhikāṅkṣate ||
“โอ้ราชันผู้ประเสริฐ โอ้ผู้ทรงพรตอันงาม จงเลือกพรอีกประการหนึ่งตามที่เจ้าปรารถนา เจ้าปรารถนาจะกลับเป็นบุรุษอีกครั้ง หรือจะดำรงอยู่ในเพศหญิงต่อไป? จงขอจากเราในสิ่งที่ใจเจ้าปรารถนา”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical agency and the honoring of vows: a righteous elder offers a boon without coercion, emphasizing that one should choose according to one’s true desire and disciplined commitment (suvrata), rather than social pressure.
Bhishma addresses a king respectfully and offers an additional boon, explicitly presenting a choice between returning to manhood or remaining in womanhood, indicating a situation involving a prior transformation and the possibility of reversal through a granted boon.