Shloka 163
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
पुनरायात् पुरं तात स्त्रीकृतो नृपसत्तम: । “अब स्त्रीभाव आ जानेसे उस अश्वपर कैसे चढ़ सकूँगी?” तात! किसी-किसी तरह महान् प्रयत्न करके वे स्त्रीरूपधारी नरेश घोड़ेपर चढ़कर अपने नगरमें आये
punar āyāt puraṃ tāta strīkṛto nṛpasattamaḥ |
ต่อมา โอ้ลูกเอ๋ย พระราชาผู้ประเสริฐ—ผู้ถูกแปรให้เป็นสตรี—ก็กลับสู่เมืองของตน ทรงรำพึงว่า “บัดนี้เมื่อความเป็นสตรีมาถึงแล้ว เราจะขึ้นม้าตัวนั้นได้อย่างไร?” กระนั้นด้วยความพยายามอย่างยิ่ง ทรงขึ้นม้าได้ไม่ว่าด้วยวิธีใด และเสด็จถึงราชธานีในร่างสตรีนั้น
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when one’s condition changes abruptly and brings embarrassment or practical difficulty, steadiness of mind and determined effort enable one to continue one’s rightful course; dignity is shown through perseverance rather than surrender to circumstance.
Bhishma narrates that a king, transformed into a woman, worries about how to mount a horse in that state, yet with great effort manages to mount and returns to his city.