Shloka 122
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
दशन् वै मानुषान्नित्यं पापात्मा स विशाम्पते । धान्यकी चोरी करनेवाले मनुष्यके शरीरमें दूसरे जन्ममें बहुत-से रोएँ पैदा होते हैं। प्रजानाथ! जो मानव तिलके चूर्णसे मिश्रित भोजनकी चोरी करता है, वह नेवलेके समान आकारवाला भयानक चूहा होता है तथा वह पापी सदा मनुष्योंको काटा करता है ।।
yudhiṣṭhira uvāca | daśan vai mānuṣān nityaṃ pāpātmā sa viśāṃpate |
ยุธิษฐิระกล่าวว่า— “ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่แห่งปวงประชา! ผู้มีจิตวิญญาณอันบาปนั้น ไม่ว่าไปเกิดในภพใด ย่อมกัดมนุษย์อยู่เนืองนิตย์ ผู้ใดลักธัญญาหาร ครั้นไปเกิดใหม่กายย่อมมีขนดกดื่น และผู้ใดลักอาหารที่คลุกด้วยผงงา ผู้นั้นย่อมเกิดเป็นหนูอันน่ากลัว มีสัณฐานดุจพังพอน และคนบาปนั้นย่อมกัดมนุษย์ไม่ขาดสาย”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The passage underscores karmic moral causality: theft—especially of basic sustenance—produces severe consequences, depicted as degrading rebirths and ongoing suffering. The ethical point is that taking what sustains others violates dharma and returns as a life marked by fear, harm, and loss of human dignity.
Within Anuśāsana Parva’s didactic setting, Yudhiṣṭhira speaks to a kingly figure (‘viśāṃpati’), voicing or eliciting a rule-like statement about a sinner who continually bites humans. The surrounding exposition (as reflected in the provided gloss) elaborates this as a catalogue of thefts and their karmic rebirth-results.