Shloka 14
उपवासफलात्मकविधिः — Upavāsa as Yajña-Equivalent Merit
Angiras Teaching
पज्चम्यां वापि षष्ठ्यां च पौर्णमास्यां च भारत । उपोष्य एकभक्तेन नियतात्मा जितेन्द्रिय:,भारत! यदि मनुष्य पंचमी, षष्ठी और पूर्णिमाके दिन अपने मन और इन्द्रियोंको काबूमें रखकर एक वक्त भोजन करके दूसरे वक्त उपवास करे तो वह क्षमावान्, रूपवान् और विद्वान होता है। वह बुद्धिमान् पुरुष कभी संतानहीन या दरिद्र नहीं होता
pañcamyāṃ vāpi ṣaṣṭhyāṃ ca paurṇamāsyāṃ ca bhārata | upoṣya ekabhaktena niyatātmā jitendriyaḥ ||
อังคิรสกล่าวว่า “โอ ภารตะ หากผู้ใดสำรวมจิต พิชิตอินทรีย์ ถืออุโบสถในวันขึ้นห้า ค่ำ ขึ้นหกค่ำ และวันเพ็ญ โดยฉันเพียงมื้อเดียว (อีกมื้อหนึ่งงด) ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีขันติ มีรูปโฉมสง่า และเป็นผู้ทรงความรู้ บุรุษผู้มีปัญญาเช่นนั้นย่อมไม่ตกอยู่ในความไร้บุตรหรือความยากจน”
अंगियरा उवाच
Educational Q&A
Regular, disciplined fasting on specific lunar days—paired with restraint of mind and senses and the ekabhakta practice (one meal)—is presented as a dharmic austerity that cultivates virtues (especially forgiveness) and supports well-being, learning, and stability in household life.
In Anuśāsana Parva’s instruction on dharma and observances, the sage Aṅgiras addresses “Bhārata” and recommends a vrata: fasting on pañcamī, ṣaṣṭhī, and paurṇamāsī with self-control, describing the ethical and worldly fruits attributed to this practice.