Previous Verse
Next Verse

Shloka 127

ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors

Anuśāsana-parva 108

दारुणेषु च सर्वेषु प्रत्यरें च विवर्जयेत्‌ । ज्योतिषे यानि चोक्तानि तानि सर्वाणि वर्जयेत्‌

Bhīṣma uvāca: dāruṇeṣu ca sarveṣu pratyareṃ ca vivarjayet | jyotiṣe yāni cok tāni tāni sarvāṇi varjayet ||

พึงหลีกเลี่ยงนักษัตรอันดารุณะทั้งปวงและดาวที่เรียกว่าประตยริซึ่งเป็นปฏิปักษ์; กล่าวโดยย่อ นักษัตรใดที่คัมภีร์โหราศาสตร์ระบุว่าไม่เหมาะสม ก็พึงงดเว้นทั้งหมด—ไม่พึงประกอบทั้งพิธีบูชาเทพและพิธีบรรพชนในกาลนั้น

दारुणेषुin (the) dreadful (ones)
दारुणेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदारुण
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
प्रत्यरेin the Pratyara (star/asterism)
प्रत्यरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रत्यर
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
विवर्जयेत्should avoid/omit
विवर्जयेत्:
TypeVerb
Rootविवर्ज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
ज्योतिषेin astrology/astronomical lore
ज्योतिषे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootज्योतिष्
FormNeuter, Locative, Singular
यानिwhich (things)
यानि:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
उक्तानिsaid/declared
उक्तानि:
TypeVerb
Rootवच्
FormPast passive participle (kta), Neuter, Nominative, Plural
तानिthose
तानि:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
सर्वाणिall
सर्वाणि:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Plural
वर्जयेत्should avoid/omit
वर्जयेत्:
TypeVerb
Rootवर्ज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
J
jyotiṣa (astrological tradition)
P
pratyari-tārakā (hostile stars)
D
devakārya (divine rites)
P
pitṛkārya (ancestral rites)

Educational Q&A

Ritual acts—especially offerings to gods and ancestors—should be performed with attention to auspicious timing; nakṣatras deemed inauspicious or hostile in jyotiṣa are to be avoided for such rites.

In Bhishma’s instruction on dharma and ritual propriety, he advises the listener to refrain from conducting devakārya and pitṛkārya during nakṣatras classified as dāruṇa or pratyari, summarizing this as adherence to astrological prohibitions.