Shloka 1243
ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors
Anuśāsana-parva 108
पुत्रा निवेश्याश्व कुलाद् भृत्या लभ्याश्व भारत । भरतनन्दन! यदि कन्या उत्पन्न करे तो बुद्धिमान् एवं कुलीन वरके साथ उसका ब्याह कर दे। पुत्रका विवाह भी उत्तम कुलकी कन्याके साथ करे और भृत्य भी उत्तम कुलके मनुष्योंको ही बनावे
bhīṣma uvāca | putrān niveśyāśva kulād bhṛtyā labhyāśva bhārata | bharatanandana! yadi kanyā utpannaṃ kare to buddhimān evaṃ kulīna varake sārdhaṃ tasyā vivāhaṃ kuryāt | putrasya vivāham api uttama-kulasya kanyayā saha kuryāt, bhṛtyān api uttama-kulānāṃ manuṣyān eva kuryāt |
ภีษมะกล่าวว่า “โอ ภารตะ จงจัดตั้งบุตรของตนให้มั่นคงโดยสมควร และจงได้มาซึ่งข้ารับใช้ผู้ภักดีจากตระกูลอันดี. โอ ความปีติแห่งวงศ์ภารตะ หากบุตรีบังเกิด จงให้แต่งงานกับเจ้าบ่าวผู้มีปัญญาและมีชาติกำเนิดสูง. ส่วนบุตรก็พึงให้สมรสกับกุมารีจากตระกูลประเสริฐ และในการตั้งข้ารับใช้ก็พึงเลือกแต่ผู้มาจากตระกูลน่าเคารพ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches household ethics: a ruler/householder should secure the family’s stability by arranging marriages with worthy, well-born and capable partners, and by choosing dependable retainers from reputable backgrounds—actions framed as prudent dharma and social responsibility.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on practical dharma. Here he gives guidance on managing family affairs—settling sons, arranging a daughter’s and son’s marriages appropriately, and selecting suitable servants/retainers.