Previous Verse
Next Verse

Shloka 1176

आचारप्रशंसा

Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity

तदावसेत्‌ सदा प्राज्ञो भवार्थी मनुजेश्वर । मनुजेश्वर! अपनी उन्नति चाहनेवाले विद्वान्‌ पुरुषको उचित है कि ब्राह्मणके द्वारा वास्तुपूजनपूर्वक आरम्भ कराये और अच्छे कारीगरके द्वारा बनाये हुए घरमें सदा निवास करे

tad āvaset sadā prājño bhavārthī manu-jeśvara |

ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ผู้มีปัญญาใดใฝ่หาความรุ่งเรือง พึงให้พราหมณ์ประกอบพิธีบูชาวาสตุแล้วจึงเริ่มการก่อสร้าง และพึงพำนักเสมอในเรือนที่ช่างผู้ชำนาญสร้างไว้อย่างดี

तत्that (place/house)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, accusative, singular
आवसेत्should dwell/reside
आवसेत्:
Karta
TypeVerb
Rootआ√वस्
Formoptative (vidhi-lin), 3rd, singular, parasmaipada
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा
प्राज्ञःthe wise man
प्राज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राज्ञ
Formmasculine, nominative, singular
भवार्थीdesirous of welfare/prosperity
भवार्थी:
Karta
TypeAdjective
Rootभव + अर्थिन्
Formmasculine, nominative, singular
मनुजेश्वरO lord of men (king)
मनुजेश्वर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुज + ईश्वर
Formmasculine, vocative, singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
M
manujeśvara (the king addressed, i.e., Yudhiṣṭhira)
B
brāhmaṇa
V
Vāstu (as Vāstu-pūjana)
H
house (gṛha)
C
craftsmen/artisans

Educational Q&A

Prosperity and well-being are supported by disciplined, dharmic conduct even in worldly matters: begin construction with proper ritual sanctification (Vāstu-pūjana by a brāhmaṇa) and rely on competent workmanship; then live steadily in such a rightly established home.

In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues instructing the king (Yudhiṣṭhira) on practical dharma. Here he gives guidance on how a ruler or householder should establish a residence—ritually and ethically—so that one’s life and governance rest on auspicious, orderly foundations.