Shloka 8
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
कठोर व्रतका पालन करनेवाले महातपस्वी गौतमने उस हाथीका अपहरण होता देख राजा धृतराष्ट्रसे कहा-- ।।
bhīṣma uvāca — mā meḍhārṣī histin putram enaṁ duḥkhāt puṣṭaṁ dhṛtarāṣṭrākṛtajña | maitraṁ satāṁ saptapadaṁ vadanti mitradroho maiva rājan spṛśet tvām ||
“โอ้ธฤตราษฏร์ ผู้ไร้กตัญญู อย่าได้พาช้างของเรานี้ไปเลย—มันประหนึ่งบุตรของเรา เราเลี้ยงดูมันด้วยความลำบาก สัตบุรุษกล่าวว่า เพียงเดินร่วมกันเจ็ดก้าวก็เกิดไมตรีได้ ด้วยพันธะนั้นท่านกับเราย่อมเป็นมิตร หากท่านฉกช้างของเราไป บาปแห่งการทรยศมิตรจักแตะต้องท่าน ขอท่านจงเพียรเถิด อย่าให้มลทินนั้นมาถึงตัวท่านเลย”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse warns that taking what belongs to a friend—especially after receiving goodwill—constitutes mitradroha (betrayal of friendship). It emphasizes gratitude (kṛtajñatā) and the ethical duty of a king to avoid actions that incur moral fault.
The ascetic Gautama sees his elephant being seized and addresses King Dhritarashtra, pleading that the elephant is like his son, raised with hardship. He invokes the traditional idea that even seven steps together establish friendship, and cautions the king that confiscating the elephant would be a sinful breach of that bond.