Shloka 2
ब्रह्मस्वहरण-निषेधः — Prohibition of Appropriating Brahmin Property
Brahmasva
युधिष्ठिरने पूछा--भरतश्रेष्ठ! जो मूर्ख और मंदबुद्धि मानव क्रूरतापूर्ण कर्ममें संलग्न रहकर ब्राह्मणोंके धनका अपहरण करते हैं, वे किस लोकमें जाते हैं? ।। भीष्य उवाच (पातकानां परं होतद् ब्रह्मस्वहरणं बलात् | सान्वयास्ते विनश्यन्ति चण्डाला: प्रेत्य चेह च ।।) भीष्मजीने कहा--राजन! ब्राह्मणोंके धनका बलपूर्वक अपहरण--यह सबसे बड़ा पातक है। ब्राह्मणोंका धन लूटनेवाले चाण्डाल-स्वभावयुक्त मनुष्य अपने कुल- परिवारसहित नष्ट हो जाते हैं ।। अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । चाण्डालस्य च संवाद क्षत्रबंधोश्व॒ भारत,भारत! इस विषयमें जानकार मनुष्य एक चाण्डाल और क्षत्रियबंधुका संवादविषयक प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं
bhīṣma uvāca | pātakānāṁ paraṁ hy etad brahmasvaharaṇaṁ balāt | sānvayās te vinaśyanti caṇḍālāḥ pretya ceha ca | atrāpy udāharantīmam itihāsaṁ purātanam | caṇḍālasya ca saṁvādaṁ kṣatrabandhoś ca bhārata |
ภีษมะกล่าวว่า— “ข้าแต่พระราชา การยึดเอาทรัพย์ของพราหมณ์ด้วยกำลังเป็นบาปสูงสุดในบรรดาบาปทั้งหลาย ผู้มีสันดานดุจจัณฑาลที่ปล้นทรัพย์พราหมณ์ ย่อมพินาศพร้อมวงศ์ตระกูล ทั้งในโลกนี้และหลังความตาย ในเรื่องนี้ บัณฑิตทั้งหลายยกนิทานโบราณเป็นอุทาหรณ์—โอ ภารตะ! ว่าด้วยบทสนทนาระหว่างจัณฑาลกับ ‘กษัตริย์แต่เพียงนาม’”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Forcibly taking a Brahmin’s wealth (brahmasva-haraṇa) is declared a supreme transgression, bringing ruin not only to the perpetrator but also to their lineage, with consequences both in this life and after death.
Yudhishthira asks Bhishma about the fate of cruel, foolish people who seize Brahmin wealth. Bhishma answers by condemning the act as the greatest sin and introduces an ancient illustrative story—a dialogue between a Chandala and a kshatriya-in-name-only—to reinforce the moral point.