Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Ādi-parva Adhyāya 98 — Paraśurāma’s kṣatriya suppression; Dīrghatamas, Bali, Sudēṣṇā, and the birth of Aṅga

कामयानाभिरूपाद्या दिव्या स्त्री पुत्रकाम्यया । सा त्वया नानुयोक्तव्या कासि कस्यासि चाड़ने,'शान्तनो! पूर्वकालमें मेरे समीप एक दिव्य नारी आयी थी। उसका आगमन तुम्हारे कल्याणके लिये ही हुआ था। बेटा! यदि वह सुन्दरी कभी एकान्तमें तुम्हारे पास आवे, तुम्हारे प्रति कामभावसे युक्त हो और तुमसे पुत्र पानेकी इच्छा रखती हो, तो तुम उत्तम रूपसे सुशोभित उस दिव्य नारीसे “अंगने! तुम कौन हो? किसकी पुत्री हो? इत्यादि प्रश्न न करना

kāmayānābhirūpādyā divyā strī putrakāmyayā | sā tvayā nānuyoktavyā kāsi kasyāsi cāḍane, śāntano |

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—“โอ้ ศานตนุ! กาลก่อนมีสตรีทิพย์ผู้เลอโฉมและน่าหลงใหล มาหาเราเพราะปรารถนาจะได้โอรส หากนางมาหาเจ้าในที่ลับตา มีความเสน่หาแก่เจ้าและประสงค์จะตั้งครรภ์ เจ้าจงอย่าซักถามนางว่า ‘ท่านเป็นใคร? เป็นธิดาของผู้ใด?’ หรือคำถามทำนองนั้น”

कामयानाdesiring, wishing
कामयाना:
Karta
TypeAdjective
Rootकामयत् (धातु: कामय्, caus. of कम्) → कामयमान (वर्तमान कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Singular
अभिरूपाbeautiful, charming
अभिरूपा:
Karta
TypeAdjective
Rootअभिरूप (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
आद्याfirst, earlier
आद्या:
Karta
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
दिव्याdivine, celestial
दिव्या:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
स्त्रीwoman
स्त्री:
Karta
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
पुत्रकाम्ययाwith the desire for a son
पुत्रकाम्यया:
Karana
TypeNoun
Rootपुत्रकाम्य (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Singular
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Instrumental, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अनुयोक्तव्याshould not be questioned/asked
अनुयोक्तव्या:
TypeVerb
Rootअनु + युज् (धातु) → अनुयोक्तव्य (तव्यत्-कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Singular, Passive (obligation)
काwho? (f.)
का:
Karta
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
असिare (you)
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada
कस्यof whom? whose?
कस्य:
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
असिare (you)
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
अङ्गनेO woman! (O fair lady!)
अङ्गने:
TypeNoun
Rootअङ्गना (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śāntanu
D
divyā strī (a celestial woman)

Educational Q&A

The verse underscores restraint and obedience to a prior injunction: when a divinely purposed encounter arises—especially one tied to lineage and destiny—one should not disrupt it through probing questions that violate the given condition.

Vaiśampāyana recounts an earlier event and gives Śāntanu a specific instruction: if a celestial woman approaches him privately with the intention of bearing a son, he must accept the encounter without interrogating her identity or parentage.