Shloka 1
Āpava
Vasiṣṭha) and the Vasus: the Kāmadhenu Theft and the Curse (Śaṃtanu–Gaṅgā Saṃvāda
अत-#-#क+ द्विनवतितमो<ध्याय: अष्टक-ययाति-संवाद और ययातिद्वारा दूसरोंके दिये हुए पुण्यदानको अस्वीकार करना जटद्टक उवाच कतरस्त्वनयो: पूर्व देवानामेति सात्मताम् | उभयोर्धावतो राजन् सूर्याचन्द्रमसोरिव,अष्टकने पूछा--राजन्! सूर्य और चन्द्रमाकी तरह अपने-अपने लक्ष्यकी ओर दौड़ते हुए वानप्रस्थ और संन्यासी इन दोनोंमेंसे पहले कौन-सा देवताओंके आत्मभाव (ब्रह्म)-को प्राप्त होता है?
Jaḍaṣṭaka uvāca |
kataraḥ tv anayoḥ pūrvaṁ devānām eti sātmatām |
ubhayor dhāvato rājan sūryācandramasor iva ||
ชฏอัษฏกะทูลถามว่า “ข้าแต่พระราชา ในสองผู้นี้—วานปรัสถะกับสันนยาสี—ผู้ใดถึงสภาวะทิพย์คือความเป็นหนึ่งกับอาตมัน (พรหมภาวะ) ก่อน? เพราะทั้งสองต่างเร่งสู่เป้าหมายของตน ดุจสุริยะและจันทราบนวิถีของตน”
जटद्टक उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic inquiry about spiritual priority: between disciplined withdrawal in the forest (vānaprastha) and full renunciation (saṁnyāsa), which more quickly leads to the ‘divine state’—understood as realization of the Self/Brahman. It highlights that both paths are goal-directed and legitimate, differing in intensity and method.
Jaḍa Aṣṭaka addresses a king and poses a comparative question about two life-stages/paths. Using the simile of the sun and moon moving toward their destinations, he emphasizes the earnest striving of both the forest-dweller and the renunciant, and asks which attains the divine condition first.