Shloka 6
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
जिगीषया ततो देवा वव्रिरे55ड्विरसं मुनिम् पौरोहित्येन याज्यार्थे काव्यं तूशनसं परे,उसमें विजय पानेकी इच्छासे देवताओंने अंगिरा मुनिके पुत्र बृहस्पतिका पुरोहितके पदपर वरण किया और दैत्योंने शुक्राचार्यको पुरोहित बनाया। वे दोनों ब्राह्मण सदा आपसमें बहुत लाग-डाट रखते थे। देवताओंने उस युद्धमें आये हुए जिन दानवोंको मारा था, उन्हें शुक्राचार्यने अपनी संजीवनी विद्याके बलसे पुनः जीवित कर दिया। अतः वे पुनः उठकर देवताओंसे युद्ध करने लगे
jigīṣayā tato devā vavṛre ’ṅgirasaṃ munim | paurohityena yājyārthe kāvyaṃ tūśanasaṃ pare ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ครั้นแล้ว ด้วยความปรารถนาจะได้ชัยชนะ เหล่าเทวะได้เลือกพราหมณ์ฤๅษีแห่งสายอังคิรส คือ พฤหัสบดี ให้เป็นปุโรหิตสำหรับพิธียัญ ส่วนฝ่ายอื่นคือเหล่าไทตยะได้แต่งตั้งกาวยะ อุศนัส (ศุกราจารย์) เป็นปุโรหิตของตน อาจารย์พราหมณ์ทั้งสองนั้นแข่งขันกันอย่างดุเดือดอยู่เสมอ และเหล่าทานวะที่ถูกเทวะสังหารในศึกนั้น ศุกราจารย์ได้อาศัยอานุภาพแห่งวิชชาศักดิ์สิทธิ์ “สัญชีวินี” ชุบชีวิตให้กลับคืนมา; เมื่อฟื้นขึ้นอีกครั้ง พวกเขาก็กลับเข้าต่อสู้กับเหล่าเทวะอีกหน
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how spiritual authority and specialized knowledge (priesthood, mantra-vidyā) can decisively shape worldly outcomes: victory is pursued not only by force but by ritual expertise and esoteric learning. It also warns that rivalry among teachers and the instrumental use of sacred power can intensify conflict rather than resolve it.
The Devas appoint Bṛhaspati as their purohita to secure success in sacrificial and strategic matters, while the Daityas appoint Śukra. Their rivalry escalates the war: when the Devas kill Daityas in battle, Śukra revives them using Sañjīvanī, and the restored Daityas rejoin the fight.