Shloka 45
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
व्यक्त हतो मृतो वापि कचस्तात भविष्यति । तं विना न च जीवेयं कचं सत्यं ब्रवीमि ते,“तात! जान पड़ता है वे मार दिये गये या मर गये। मैं आपसे सच कहती हूँ, मैं उनके बिना जीवित नहीं रह सकती हूँ!
vyaktaṃ hato mṛto vāpi kacaḥ tāta bhaviṣyati | taṃ vinā na ca jīveyam kacaṃ satyaṃ bravīmi te ||
ศุกระกล่าวว่า—“ลูกเอ๋ย กจะคงถูกฆ่าหรือไม่ก็ตายไปแล้วเป็นแน่ หากไร้เขา ข้าก็อยู่ต่อไปมิได้—เรื่องกจะนั้น ข้าพูดกับเจ้าตามความจริง”
शुक्र उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds satya (truthful speech) even amid intense emotion: the speaker insists, “I speak the truth,” while also revealing how powerful attachment can become when one’s life feels dependent on another.
Śukra addresses a younger person (“tāta”) and declares that Kaca appears to have been killed or has died. Overcome by grief, the speaker states an inability to live without Kaca, emphasizing sincerity by explicitly invoking truth.