Shloka 4
Śakuntalā’s Satya-Discourse and the Recognition of Bharata (शकुन्तला–सत्योपदेशः; भरतप्रतिग्रहः)
वनं जगाम गहनं हयनागशतैर्वृत: । बलेन चतुरज्जेण वृत: परमवल्गुना
vaiśampāyana uvāca | vanaṃ jagāma gahanaṃ hayanāgaśatair vṛtaḥ | balena caturajjeṇa vṛtaḥ paramavalgunā ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—กาลครั้งหนึ่ง พระเจ้าทุษยันต์ผู้มีพาหาอันเกรียงไกร เสด็จมุ่งสู่วนาอันหนาทึบ ท่ามกลางม้ากับช้างนับร้อยที่รายล้อม และมีทัพจตุรงคอันงดงามยิ่งตามเสด็จ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds rājanīti (royal conduct): a king’s strength is shown as organized, restrained power—moving with a well-ordered fourfold army—setting an ethical frame that authority should be disciplined and purposeful, not chaotic.
The narrator describes a king proceeding into a dense forest, surrounded by many horses and elephants and escorted by a splendid fourfold army, establishing the scene for events that will unfold in the forest setting.