Shloka 31
Śakuntalā’s Satya-Discourse and the Recognition of Bharata (शकुन्तला–सत्योपदेशः; भरतप्रतिग्रहः)
वन्या गजवरास्तत्र ममृदुर्मनुजान् बहून् । तद् वनं बलमेघेन शरधारेण संवृतम् | व्यरोचत मृगाकीर्ण राज्ञा हतमृगाधिपम्
vaiśampāyana uvāca |
vanyā gajavarās tatra mamṛdur manujān bahūn |
tad vanaṃ balameghena śaradhāreṇa saṃvṛtam |
vyarocata mṛgākīrṇaṃ rājñā hatamṛgādhipam |
ที่นั่นช้างป่าผู้เกรียงไกรเหยียบย่ำมนุษย์เป็นอันมากขณะหนีไป ป่านั้นประหนึ่งท้องฟ้า ถูกโอบล้อมทุกทิศด้วยกองทัพดุจเมฆซึ่งโปรยปรายสายฝนแห่งลูกศร และป่าที่อัดแน่นด้วยสัตว์นั้นยิ่งดูผุดผ่อง เพราะพระราชาได้ปราบมฤคาธิป (ราชสีห์) ของมันลงแล้ว
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical cost of violence: in the chaos of armed conflict (and royal hunting), not only intended targets but many innocents suffer. It also hints at the king’s power over nature and men, inviting reflection on restraint and responsibility in the use of force.
A forest scene turns into a battlefield-like tableau: wild elephants crush fleeing people, while an army surrounds the area and showers arrows like rain. The forest is described as crowded with beasts and made ‘splendid’ in a grim sense because the king has already killed its chief predators (lions).