Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

Duḥṣanta at Kaṇva-Āśrama; Śakuntalā’s Reception and Origin Prelude (दुःषन्तस्य कण्वाश्रमागमनम्)

तार्क्ष्यक्षारिष्टनेमिश्व॒ तथैव गरुडह़ारुणौ । आरुणिवररिणिश्रैव वैनतेया: प्रकीर्तिता:,महीपाल! इनकी जो संतानें हैं, उन सबकी पूर्णरूपसे गणना नहीं की जा सकती; क्योंकि वे सब अनन्त गुने हैं। ताक्ष्य, अरिष्टनेमि, गरुड, अरुण, आरुणि तथा वारुणि--ये विनताके पुत्र कहे गये हैं

tārkṣyāriṣṭanemiś ca tathāiva garuḍāruṇau | āruṇi-varuṇiś caiva vainateyāḥ prakīrtitāḥ, mahīpāla |

ข้าแต่มหีปาล ทารกษยะ อริษฏเนมิ ครุฑ อรุณ และทั้งอารุณิ กับวรุณิ ล้วนได้รับการประกาศว่าเป็นโอรสของวินตา

तार्क्ष्यःTārkṣya (a name/person)
तार्क्ष्यः:
Karta
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अरिष्टनेमिःAriṣṭanemi (name; 'with unharmed rim')
अरिष्टनेमिः:
Karta
TypeNoun
Rootअरिष्टनेमि
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तथाso; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
गरुडःGaruḍa
गरुडः:
Karta
TypeNoun
Rootगरुड
FormMasculine, Nominative, Singular
अरुणःAruṇa
अरुणः:
Karta
TypeNoun
Rootअरुण
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आरुणिःĀruṇi
आरुणिः:
Karta
TypeNoun
Rootआरुणि
FormMasculine, Nominative, Singular
वरुणिःVaruṇi
वरुणिः:
Karta
TypeNoun
Rootवरुणि
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
वैनतेयाःsons of Vinatā
वैनतेयाः:
Karta
TypeNoun
Rootवैनतेय
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रकीर्तिताःare proclaimed/mentioned
प्रकीर्तिताः:
TypeAdjective
Rootप्र+कीर्तित
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
T
Tārkṣya
A
Ariṣṭanemi
G
Garuḍa
A
Aruṇa
Ā
Āruṇi
V
Varuṇi
V
Vinatā

Educational Q&A

The verse emphasizes the immensity of divine or semi-divine lineages: some progenies are described as effectively innumerable, reminding the listener that cosmic genealogies exceed ordinary human accounting and that tradition preserves key names as representative anchors.

Vaiśampāyana continues a genealogical account in the Ādi Parva, listing prominent figures identified as Vinatā’s sons/descendants—such as Garuḍa and Aruṇa—while indicating that their offspring are too numerous to be fully counted.