Previous Verse

Shloka 231

Duḥṣanta at Kaṇva-Āśrama; Śakuntalā’s Reception and Origin Prelude (दुःषन्तस्य कण्वाश्रमागमनम्)

रुद्रस्यानुचर: श्रीमान्‌ महाकालेति यं विदु: । चतुस्त्रिंशद्‌ दनो: पुत्रा: ख्याता: सर्वत्र भारत

rudrasyānucaraḥ śrīmān mahākāleti yaṃ viduḥ | catustriṃśad danoḥ putrāḥ khyātāḥ sarvatra bhārata ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—มีผู้ติดตามอันรุ่งเรืองของรุทระ ผู้คนรู้จักเขาในนาม ‘มหากาล’; และบุตรทั้งสามสิบสี่ของทนุ ก็เลื่องลือไปทั่วทุกแห่ง โอ ภารตะ

रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootरुद्र
FormMasculine, Genitive, Singular
अनुचरःattendant, follower
अनुचरः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुचर
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीमान्glorious, illustrious
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महाकालःMahākāla (the Great Time; a name)
महाकालः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus, as
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Accusative, Singular
विदुःthey know, they have known
विदुः:
TypeVerb
Rootविद्
FormPerfect (Paroksha), Third, Plural, Parasmaipada
चतुस्त्रिंशत्thirty-two
चतुस्त्रिंशत्:
Karta
TypeNumeral
Rootचतुस्त्रिंशत्
FormFeminine, Nominative, Plural
दनोःof Danu
दनोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootदनु
FormFeminine, Genitive, Singular
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
ख्याताःrenowned, known
ख्याताः:
TypeAdjective
Rootख्यात
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र
भारतO Bhārata
भारत:
Sambodhana
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
R
Rudra (Śiva)
M
Mahākāla
D
Danu
B
Bhārata (Janamejaya)

Educational Q&A

The verse underscores how identities and lineages become widely established through tradition: Mahākāla is recognized as Rudra’s attendant, and Danu’s sons are remembered as a famed group. It reflects the epic’s emphasis on preserving genealogical memory that frames later ethical and political conflicts.

Vaiśaṃpāyana continues a genealogical/cataloguing passage in which notable beings and their affiliations are listed—here identifying Mahākāla as connected to Rudra and noting the celebrated number of Danu’s sons (the Dānavas).