Shloka 87
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
(ततः सत्यवती हृष्टा जगाम स्वं निवेशनम् । तस्यास्त्वायोजनाद् गन्धमाजिध्रन्ति नरा भुवि ।।
tataḥ satyavatī hṛṣṭā jagāma svaṃ niveśanam | tasyāstv āyojanād gandham ājighranti narā bhuvi || dāśarājas tu tad gandham ājighran prītim āvahat || dāśa uvāca | tvām āhur matsyagandheti kathaṃ bāle sugandhatā | apāsya matsyagandhatvaṃ kena dattā sugandhatā || satyavaty uvāca | śaktiḥ putro mahāprajñaḥ parāśara iti smṛtaḥ | nāvaṃ vāhayamānāyā mama dṛṣṭvā sugarhitaṃ | apāsya matsyagandhatvaṃ yojanād gandhatāṃ dadau | ṛṣeḥ prasādaṃ dṛṣṭvā tu janāḥ prītim upāgaman ||
ครั้นแล้วสัตยวตีมีใจยินดี ก็กลับสู่เรือนของตน ตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นมา มนุษย์ทั้งหลายในโลกย่อมรับรู้กลิ่นหอมทิพย์ของนางได้แม้ไกลถึงหนึ่งโยชน์ บิดาของนางคือทาศราชก็ได้กลิ่นนั้นแล้วปลาบปลื้มยิ่งนัก ทาศราชกล่าวว่า “ลูกเอ๋ย! ก่อนนี้ผู้คนเรียกเจ้าว่า ‘มัตสยคันธา’ เพราะมีกลิ่นคาวปลา แล้วบัดนี้เหตุใดจึงหอมเล่า? ผู้ใดได้ขจัดกลิ่นคาวนั้นและประทานสุคนธ์นี้แก่เจ้า?” สัตยวตีกล่าวว่า “บิดาเจ้าขา! ฤๅษีปราศระ ผู้เป็นบุตรแห่งมหาฤๅษีศักติอันทรงปัญญา เมื่อข้าพเจ้ากำลังพายเรืออยู่ ท่านได้เห็นแล้วเมตตา ขจัดกลิ่นคาวปลาออกจากกาย และประทานกลิ่นหอมที่แผ่ไปได้ถึงหนึ่งโยชน์ ครั้นผู้คนเห็นพระกรุณาของฤๅษีแล้ว ต่างก็ยินดีปรีดา”
दाश उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how compassionate grace (prasāda) can transform social stigma into dignity: Satyavatī’s former identity marked by an offensive odor is changed through a sage’s favor, suggesting that inner worth and destiny need not be confined by birth or reputation.
After receiving a boon from the sage Parāśara, Satyavatī returns home emitting a far-reaching fragrance. Her father Dāśarāja, surprised because she was known as ‘Matsyagandhā’ (fish-smelling), asks the cause; she explains that Parāśara removed the fish-odor and granted her a fragrance perceptible from a yojana away.