Shloka 76
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
त्वत्संयोगाच्च दुष्येत कन््याभावो ममानघ । कन्यात्वे दूषिते वापि कथं शक्ष्ये द्विजोत्तम
tvat-saṃyogāc ca duṣyeta kanyābhāvo mamānagha | kanyātve dūṣite vāpi kathaṃ śakṣye dvijottama niṣpāpa maharṣe ||
“ข้าแต่มหาฤๅษีผู้ปราศจากมลทิน ด้วยการร่วมสัมพันธ์กับท่าน ความเป็นกุมารีของข้าพเจ้าจักมัวหมอง. ข้าแต่ทวิชผู้ประเสริฐ หากกุมารีภาวะถูกทำลายแล้ว ข้าพเจ้าจะกลับเรือนได้อย่างไร? หากมลทินแห่งการสิ้นกุมารีภาวะตกต้อง ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาจะมีชีวิตต่อไป. ข้าแต่ภควาน โปรดไตร่ตรองให้ถี่ถ้วนแล้วกระทำสิ่งที่เห็นว่าชอบธรรมเถิด.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical weight of social reputation and sexual propriety in the epic’s world: a woman’s perceived chastity is treated as decisive for her social standing and even her will to live, prompting an appeal to the sage’s discernment (dharma-buddhi) to find a righteous course.
A maiden, speaking to a brahmin seer, fears that any union with him will ‘taint’ her maidenhood and make returning home impossible; she expresses despair and urges him to deliberate and decide what is proper, while Vaiśampāyana frames the exchange as narrator.