Shloka 103
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
कैवल्यं निर्गुणं विश्वमनादिमजमव्ययम् | पुरुष: स विभु: कर्ता सर्वभूतपितामह:
kaivalyaṁ nirguṇaṁ viśvam anādim ajam avyayam | puruṣaḥ sa vibhuḥ kartā sarvabhūtapitāmahaḥ ||
ทาศะกล่าวว่า—สภาวะสูงสุดนั้นคือไกวัลยะ ความเดี่ยวเด็ดขาด เหนือคุณะทั้งปวง; เป็นจักรวาลอันครอบคลุมทั้งหมด ไร้ต้นกำเนิด ไม่เกิด และไม่เสื่อมสูญ พระองค์คือปุรุษ—แผ่ซ่านทั่ว เป็นใหญ่ เป็นผู้กระทำและผู้บัญญัติ เป็นอาตมันภายใน และเป็นปิตามหะแห่งสรรพสัตว์ อีกทั้งพระองค์ยังถูกสรรเสริญด้วยนามและคุณศัพท์ศักดิ์สิทธิ์มากมาย—ว่าเป็นทั้งฐานวัตถุและเหตุแห่งการสร้าง เป็นเจ้าเหนือการปกครอง เป็นวิศวกรรมะ เข้าถึงได้ด้วยสัทตวะ และแม้กระทั่งเป็นพยางค์ ‘โอม’—เพื่อชี้ว่าพระเอกองค์เดียวถูกเข้าถึงและสรรเสริญได้ด้วยถ้อยคำหลากหลาย
दाश उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the unity and supremacy of the ultimate Reality: it is beyond the guṇas, unborn and imperishable, yet also the inner Self and sovereign cause of the cosmos. Multiple sacred names (Puruṣa, Nārāyaṇa, Praṇava, etc.) point to the same one Supreme, indicating that diverse theological descriptions converge on a single transcendent source.
The speaker Dāśa is delivering a doctrinal praise (stuti) describing the Supreme Being’s nature—transcendent (nirguṇa, beginningless) and immanent (all-pervading, inner controller), as well as creator and progenitor of all beings—using a cluster of traditional epithets to frame the teaching.