Shloka 14
Vyāsa’s Arrival at Janamejaya’s Sarpasatra; Commissioning of Vaiśaṃpāyana’s Recital (व्यासागमनम्)
एतच्छुत्वा तु वचनं वासुकि: पन्नगोत्तम: । प्रादान्माममरप्रख्य तव पित्रे महात्मने,देवताके समान तेजस्वी पुत्र! ब्रह्माजीकी वह बात सुनकर नागश्रेष्ठ वासुकिने मुझे तुम्हारे महात्मा पिताकी सेवामें समर्पित कर दिया। यह अवसर आनेसे बहुत पहले इसी निमित्तसे मेरा विवाह किया गया। तदनन्तर उन महर्षिद्वारा मेरे गर्भसे तुम्हारा जन्म हुआ। जनमेजयके सर्पयज्ञका वह पूर्वनिर्दिष्ठ काल आज उपस्थित है (उस यज्ञमें निरन्तर सर्प जल रहे हैं)) अतः उस भयसे तुम उन सबका उद्धार करो। मेरे भाईको भी उस भयंकर अग्निसे बचा लो। जिस उद्देश्यको लेकर तुम्हारे बुद्धिमान् पिताकी सेवामें मैं दी गयी, वह व्यर्थ नहीं जाना चाहिये। अथवा बेटा! सर्पोको इस संकटसे बचानेके लिये तुम क्या उचित समझते हो?
etac chrutvā tu vacanaṃ vāsukiḥ pannagottamaḥ | prādān mām amaraprakhya tava pitre mahātmane ||
อาสตีกะกล่าวว่า—“ครั้นได้ฟังพระดำรัสนั้นแล้ว โอ้บุตรผู้รุ่งเรืองดุจอมตะ! วาสุกีผู้เป็นยอดแห่งนาคได้มอบข้าพเจ้าไว้ในความอุปถัมภ์และการรับใช้ของบิดาผู้มหาตมะของท่าน การอภิเษกของข้าพเจ้าได้ถูกจัดไว้เพื่อจุดหมายนี้ตั้งแต่ก่อนวิกฤตจะมาถึง; แล้วด้วยพระกรุณาแห่งมหาฤๅษีทั้งหลาย ท่านจึงบังเกิดจากครรภ์ของข้าพเจ้า บัดนี้กาลที่ได้พยากรณ์ไว้สำหรับพิธีบูชายัญนาคของชนเมชัยมาถึงแล้ว และในพิธีนั้นหมู่นาคถูกเผาผลาญในไฟไม่ขาดสาย เพราะฉะนั้นท่านจงยังความหลุดพ้นแก่พวกเขาเพื่อให้พ้นภัย; และจงช่วยพี่ชายของข้าพเจ้าด้วยให้รอดจากเปลวเพลิงอันน่าสะพรึงนั้น จุดหมายที่ข้าพเจ้าถูกมอบไว้เพื่อรับใช้บิดาผู้ทรงปัญญาของท่านไม่ควรกลายเป็นหมัน บอกเถิด ลูกเอ๋ย—ท่านเห็นว่าควรดำเนินทางใดจึงจะช่วยหมู่นาคให้พ้นจากหายนะนี้?”
आस्तीक उवाच
Educational Q&A
Purposeful action aligned with dharma: one’s birth, relationships, and abilities can carry an ethical responsibility—here, the duty to protect beings from unjust destruction and to ensure that a divinely intended purpose is fulfilled rather than wasted.
Āstīka’s mother explains that Vāsuki entrusted her to the sage Jaratkāru so that a son (Āstīka) would be born to avert the impending catastrophe of Janamejaya’s serpent-sacrifice. Now that the sacrifice is underway and serpents are burning, she urges Āstīka to act immediately and save the nāgas, including her brother.