Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Āstīka’s Commission and Approach to Janamejaya’s Sarpa-satra (आस्तीक-प्रेषणं यज्ञप्रवेशोपक्रमश्च)

परीक्षिदभवत्‌ तेन सौभद्रस्यात्मजो बली । राजधर्मार्थकुशलो युक्त: सर्वगुणैर्वत:,वे महायशस्वी महाराज सम्पूर्ण जगतके प्रेमपात्र थे। जब कुरुकुल परिक्षीण (सर्वथा नष्ट) हो चला था, उस समय उत्तराके गर्भसे उनका जन्म हुआ। इसलिये वे महाबली अभिमन्युकुमार परीक्षित्‌ नामसे विख्यात हुए। राजधर्म और अर्थनीतिमें वे अत्यन्त निपुण थे। समस्त सदगुणोंने स्वयं उनका वरण किया था। वे सदा उनसे संयुक्त रहते थे

parīkṣid abhavat tena saubhadrasyātmajo balī | rājadharmārthakuśalo yuktaḥ sarvaguṇair vataḥ ||

ดังนั้น ปรีกษิต ผู้เป็นโอรสอันเกรียงไกรของเสาภัทระ (อภิมันยุ) จึงบังเกิด—ชำนาญในราชธรรมและอรรถนิติ และเพียบพร้อมด้วยคุณธรรมทั้งปวง

परीक्षित्Parikshit
परीक्षित्:
Karta
TypeNoun
Rootपरीक्षित् (प्रातिपदिक; √इक्ष् + परि, क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्was/became
अभवत्:
Karta
TypeVerb
Root√भू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular
तेनtherefore/by that (reason)
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
सौभद्रस्यof the son of Subhadra (Abhimanyu)
सौभद्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसौभद्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
आत्मजःson
आत्मजः:
Karta
TypeNoun
Rootआत्मज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
बलीmighty
बली:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
राजधर्मार्थकुशलःskilled in royal duty and polity/wealth-management
राजधर्मार्थकुशलः:
Karta
TypeAdjective
Rootराजधर्मार्थकुशल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
युक्तःendowed/connected
युक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुक्त (प्रातिपदिक; √युज्, क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वगुणैःwith all virtues
सर्वगुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वगुण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
वत्सःdear child/beloved one
वत्सः:
Karta
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular

जनमेजय उवाच

J
Janamejaya
P
Parīkṣit
S
Saubhadra (Abhimanyu)

Educational Q&A

Legitimate kingship is measured not merely by birth but by rājadharma and artha-kauśala—ethical governance joined with practical statecraft—supported by personal virtues.

Janamejaya identifies Parīkṣit as the mighty son of Abhimanyu and praises him as a ruler skilled in royal duty and polity, endowed with all virtues—setting up Parīkṣit’s role as the Kuru successor after the great war.