Shloka 16
Ādi Parva, Adhyāya 180 — Svayaṃvara-Virodha and Pāṇḍava Parākrama
Draupadī Episode
भवतां च विजानामि सर्वलोकहितेप्सुताम् । तस्माद् विधध्व॑ यच्छेयो लोकानां मम चेश्वरा:,मैं यह भी जानता हूँ कि आपलोग समस्त जगत्का हित चाहनेवाले हैं। अतः शक्तिशाली पितरो! आपलोग ऐसा करें, जिससे इन लोकोंका और मेरा भी कल्याण हो नहितं राक्षस: कश्चिच्छक्तो भक्षयितु मुने । आत्मनैवात्मनस्तेन दृष्टो मृत्युस्तदाभवत् “मुने! कोई भी राक्षस उन्हें खा नहीं सकता था। अपने ही शापसे (राजाको नरभक्षी राक्षस बना देनेके कारण) उन्हें उस समय अपनी मृत्यु देखनी पड़ी
aurva uvāca |
bhavatāṃ ca vijānāmi sarvalokahitepsutām |
tasmād vidadhvaṃ yac chreyo lokānāṃ mama ceśvarāḥ ||
na hitaṃ rākṣasaḥ kaścit śakto bhakṣayituṃ mune |
ātmanāivātmanas tena dṛṣṭo mṛtyus tadābhavat ||
เอารวะกล่าวว่า— “ข้ารู้ด้วยว่า ท่านทั้งหลายมุ่งประโยชน์เกื้อกูลแก่สรรพโลก ฉะนั้น โอ้บรรพชนผู้ทรงฤทธิ์ จงกระทำสิ่งที่เป็นที่สุดแห่งความดี—ทั้งแก่โลกเหล่านี้และแก่ข้าด้วย” (เหล่าผู้อาวุโสกล่าว)—“ดูก่อนมุนี ไม่มีรากษสใดสามารถกลืนกินพวกเขาได้ หากแต่ด้วยการกระทำของตนเอง และผลที่ย้อนกลับมาจากตนเองนั้นเอง ในกาลนั้นพวกเขาจึงได้เห็นความตายของตน”
ऑर्व उवाच
Educational Q&A
Even when one has power, the right course is what promotes śreyas—true welfare—for oneself and for the worlds; harm and ruin often arise not from external enemies but from one’s own actions and their consequences.
Aurva addresses the powerful elders/ancestors, acknowledging their intention for universal welfare and urging them to choose the best course. The passage also notes that no rākṣasa could destroy certain persons; instead, their downfall came from their own deed—an internal, self-generated cause rather than an external attacker.