Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

और्वकृत-क्रोधाग्नि-निग्रहः

Aurva’s Containment of the Wrath-Fire

दातुमैच्छत्‌ ततः कन्यां तस्मै संवरणाय ताम्‌ । नृपोत्तमाय कौरव्य विश्रुताभिजनाय च,कुरुनन्दन! उन्होंने नृपश्रेष्ठ संवरणको, जिनका उत्तम कुल सम्पूर्ण विश्वमें विख्यात था, अपनी कन्या देनेकी इच्छा की

dātum aicchat tataḥ kanyāṃ tasmai saṃvaraṇāya tām | nṛpottamāya kauravya viśrutābhijanāya ca ||

แล้วเขาก็ปรารถนาจะยกธิดานั้นให้แก่สํวรณะ—กษัตริย์ผู้เลิศแห่งวงศ์กุรุ ผู้มีเชื้อสายสูงศักดิ์เป็นที่เลื่องลือ

दातुम्to give
दातुम्:
Karma
TypeVerb
Rootदा (दाने)
Formतुमुन्-अन्त (infinitive), परस्मैपद-भावार्थ
ऐच्छत्desired, wished
ऐच्छत्:
Karta
TypeVerb
Rootइष् (इच्छायाम्)
Formलङ् (imperfect), 3, singular, परस्मैपद
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
कन्याम्daughter (maiden)
कन्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootकन्या
Formfeminine, accusative, singular
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, dative, singular
संवरणायto Saṃvaraṇa
संवरणाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसंवरण
Formmasculine, dative, singular
ताम्her, that (girl)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formfeminine, accusative, singular
नृप-उत्तमायto the best of kings
नृप-उत्तमाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootनृप + उत्तम
Formmasculine, dative, singular
कौरव्यO Kauravya (descendant of Kuru)
कौरव्य:
TypeNoun
Rootकौरव्य
Formmasculine, vocative, singular
विश्रुत-अभिजनायto one of renowned lineage
विश्रुत-अभिजनाय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootविश्रुत + अभिजन
Formmasculine, dative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कुरु-नन्दनO delight of the Kurus
कुरु-नन्दन:
TypeNoun
Rootकुरु + नन्दन
Formmasculine, vocative, singular

गन्धर्व उवाच

गन्धर्व (Gandharva, speaker)
संवरण (Saṃvaraṇa)
कौरव्य (Kauravya/Kuru-descendant, addressee)
कन्या (the maiden/daughter)

Educational Q&A

The verse reflects a dharma-oriented social ethic: marriage alliances are framed as responsible acts grounded in recognized virtue—here signaled by noble lineage and public reputation—rather than mere desire or force.

A Gandharva narrator states that the maiden’s guardian (implied by context) intends to give his daughter in marriage to King Saṃvaraṇa, praising him as a foremost ruler of the Kuru line with widely celebrated ancestry.