Shloka 10
Vasiṣṭhasya śokaḥ, Vipāśā–Śatadrū-nāmākaraṇam, Kalmāṣapādasya bhaya-prasaṅgaḥ (Ādi Parva 167)
प्रपेदे छन््दयन् कामैरुपयाजं धृतव्रतम् । पादशुश्रूषणे युक्त: प्रियवाक् सर्वकामद:,उन दोनोंकी शक्तिको समझकर आलस्यरहित राजा ट्रुपदने उन्हें सम्पूर्ण मनोवांछित भोग-पदार्थ अर्पण करनेका संकल्प लेकर निमन्त्रित किया। उन दोनोंमेंसे जो छोटे उपयाज थे, वे अत्यन्त उत्तम व्रतका पालन करनेवाले थे। द्रपद एकान्तमें उनसे मिले और इच्छानुसार भोग्य वस्तुएँ अर्पण करके उन्हें अपने अनुकूल बनानेकी चेष्टा करने लगे। सम्पूर्ण मनोभिलषित पदार्थोंको देनेकी प्रतिज्ञा करके प्रिय वचन बोलते हुए द्रुपद मुनिके चरणोंकी सेवामें लग गये और यथायोग्य पूजन करके उपयाजसे बोले--“विप्रवर उपयाज! जिस कर्मसे मुझे ऐसा पुत्र प्राप्त हो, जो द्रोणाचार्यको मार सके। उस कर्मके पूरा होनेपर मैं आपको एक अर्बुद (दस करोड़) गायें दूँगा। द्विजश्रेष्ठी इसके सिवा और भी जो आपके मनको अत्यन्त प्रिय लगनेवाली वस्तु होगी, वह सब आपको अर्पित करूँगा, इसमें कोई संशय नहीं है”
prapede chandayann kāmair upayājaṃ dhṛtavratam | pādaśuśrūṣaṇe yuktaḥ priyavāk sarvakāmadāḥ ||
ครั้นทรงตระหนักถึงฤทธานุภาพทางธรรมของท่านทั้งสอง พระเจ้าทรุปทะผู้ไม่เกียจคร้านเสด็จเข้าไปหาอุปยาชะ พราหมณ์ผู้ทรงวัตรมั่นคง พร้อมตั้งพระทัยจะถวายสิ่งเสพอันน่าปรารถนาทั้งปวง เพื่อผูกไมตรีให้ได้ดังประสงค์ พระองค์ตรัสวาจาอ่อนหวาน ปวารณาว่าจะประทานสิ่งที่ใคร่ได้ทุกประการ แล้วก้มลงปรนนิบัติแทบบาทฤษี บูชาตามควร และพยายามทำให้อุปยาชะพอพระทัย เพื่อให้ได้หนทางแห่งพิธีกรรมสำหรับบังเกิดโอรสผู้สามารถสังหารโทรณะได้
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates how outwardly dharmic acts—humble service, pleasing speech, and generous gifts to a vow-keeping brahmin—can be ethically complicated when motivated by anger or vengeance. It invites reflection on intention (bhāva) behind religious patronage and the moral weight of seeking power through ritual.
Drupada approaches the brahmin Upayāja, known for strict vows, and tries to persuade him with gifts and respectful service. He speaks sweetly and promises to fulfill desires, aiming to obtain a ritual solution for begetting a son who can defeat/kill Droṇa.