Shloka 3
आर्जुन–गन्धर्वसंवादः
Arjuna–Gandharva Dialogue on Honor, Night-Power, and Purohita-Nīti
Devanagari script
धर्मतो<हं परित्याज्या युवयोर्नात्र संशय: । त्यक्तव्यां मां परित्यज्य त्राहि सर्व मयैकया,“इसमें संदेह नहीं कि एक-न-एक दिन आप दोनोंको धर्मतः मेरा परित्याग करना पड़ेगा। जब मैं त्याज्य ही हूँ, तब आज ही मुझे त्यागकर मुझ अकेलीके द्वारा इस समूचे कुलकी रक्षा कर लीजिये
Translation
ไม่มีข้อสงสัยเลยว่า ตามธรรมแล้ว วันหนึ่งท่านทั้งสองย่อมต้องละทิ้งข้าพเจ้า เมื่อข้าพเจ้าเป็นผู้ควรถูกละทิ้งอยู่แล้ว ก็จงละทิ้งข้าพเจ้าเสียแต่วันนี้ และจงคุ้มครองวงศ์ตระกูลทั้งหมดนี้ด้วยข้าพเจ้าเพียงผู้เดียวเถิด
Word by Word
धर्मतःaccording to dharma / by righteousness
धर्मतः:
Karana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
FormCommon, Nominative, Singular
परित्याज्याto be abandoned / fit to be left
परित्याज्या:
Karma
TypeAdjective
Rootपरि-त्यज्
FormFeminine, Nominative, Singular
युवयोःof you two
युवयोः:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुवम्
FormCommon, Genitive, Dual
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अत्रhere / in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
त्यक्तव्याम्to be abandoned
त्यक्तव्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्यज्
FormFeminine, Accusative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअहम्
FormCommon, Accusative, Singular
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
TypeVerb
Rootपरि-त्यज्
FormAbsolutive (Gerund)
त्राहिprotect! / save!
त्राहि:
TypeVerb
Rootत्रा
FormImperative, Second, Singular
सर्वम्all / the whole
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअहम्
FormCommon, Instrumental, Singular
एकयाalone / by one (woman)
एकया:
Karana
TypeAdjective
Rootएक
FormFeminine, Instrumental, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes