Shloka 1
आर्जुन–गन्धर्वसंवादः
Arjuna–Gandharva Dialogue on Honor, Night-Power, and Purohita-Nīti
अफ---रा+ >> अष्टपञ्चाशर्दाधिकशततमोब ध्याय: ब्राह्मण-कन्याके त्याग और विवेकपूर्ण वचन तथा कुन्तीका उन सबके पास जाना वैशम्पायन उवाच तयोर्दु:खितयोर्वाक्यमतिमात्र निशम्य तु । ततो दुःखपरीताज़्ी कन्या तावभ्यभाषत,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! दु:खमें डूबे हुए माता-पिताका यह (अत्यन्त शोकपूर्ण) वचन सुनकर कन्याके सम्पूर्ण अंगोंमें दुःख व्याप्त हो गया; उसने माता और पिता दोनोंसे कहा--
vaiśampāyana uvāca | tayor duḥkhitayor vākyam atimātraṃ niśamya tu | tato duḥkhaparītāṅgī kanyā tāv abhyabhāṣata |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—โอ ชนเมชัย! ครั้นนางกุมารีได้ฟังถ้อยคำอันโศกเศร้าหนักหน่วงของบิดามารดาผู้จมอยู่ในทุกข์แล้ว ความทุกข์ก็แผ่ซ่านไปทั่วกายใจของนาง; แล้วนางจึงกล่าวกับทั้งมารดาและบิดาว่า—
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic responsiveness: when confronted with others’ suffering—especially within family—one should listen carefully and then speak with compassion and विवेक (discernment), rather than reacting impulsively.
A maiden hears her parents’ intensely sorrowful words. Overcome with grief herself, she then begins to address both of them, setting up her forthcoming counsel or decision.