Shloka 31
Ādi Parva, Adhyāya 158 — Aṅgāraparṇa-saṃvāda and Gaṅgā-tīrtha Saṃghaṭṭa
Encounter at the Gaṅgā ford
Devanagari script
अवध्यां स्त्रियमित्याहुर्धर्मज्ञा धर्मनिश्चये धर्मज्ञान् राक्षसानाहुर्न हन्यात् स च मामपि,धर्मज्ञ विद्वानोंने धर्म-निर्णयके प्रसंगमें नारीको अवध्य बताया है। राक्षसोंको भी लोग धर्मज्ञ कहते हैं। इसलिये सम्भव है, वह राक्षस भी मुझे स्त्री समझकर न मारे
Translation
พราหมณ์กล่าวว่า “ในคราววินิจฉัยธรรม บรรดาผู้รู้ธรรมกล่าวว่า ‘สตรีเป็นผู้ไม่ควรถูกฆ่า’ และผู้คนก็กล่าวกันว่ารากษสก็รู้ธรรมเช่นกัน ฉะนั้นเป็นไปได้ว่า รากษสนั้นอาจไม่ฆ่าข้า โดยสำคัญว่าข้าเป็นสตรี”
Word by Word
अवध्याम्not to be slain, inviolable
अवध्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअवध्य (अ + वध्य)
FormFeminine, Accusative, Singular
स्त्रियम्woman
स्त्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
आहुःthey say
आहुः:
TypeVerb
Rootअह् (ब्रू/अह् ‘to say’)
FormPresent, 3rd, Plural, Parasmaipada
धर्मज्ञाःknowers of dharma
धर्मज्ञाः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Nominative, Plural
धर्मनिश्चयेin the determination of dharma
धर्मनिश्चये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्मनिश्चय
FormMasculine, Locative, Singular
धर्मज्ञान्as knowers of dharma
धर्मज्ञान्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Accusative, Plural
राक्षसान्Rakshasas
राक्षसान्:
Karma
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Accusative, Plural
आहुःthey call / they say
आहुः:
TypeVerb
Rootअह् (ब्रू/अह् ‘to say’)
FormPresent, 3rd, Plural, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हन्यात्should kill / should slay
हन्यात्:
TypeVerb
Rootहन्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
अपिalso / even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes