Shloka 13
Ādi Parva, Adhyāya 147 — Kanyā-paridevita
The daughter’s lament on lineage and protection
समृद्धमायुधागारमिदं तस्य दुरात्मन: । वप्रान्तं निष्प्रतीकारमाश्रित्येदं कृतं महत्,“यह उस दुरात्माका अस्त्र-शस्त्रोंसे भरा हुआ आयुधागार है। इसीके सहारे इस महान् गृहका निर्माण किया गया है। इसमें चहारदीवारीके निकटतक कहीं कोई बाहर निकलनेका मार्ग नहीं है। अवश्य ही दुर्योधनका यह अशुभ कर्म, जिसे वह पूर्ण करना चाहता है, पहले ही विदुरजीको मालूम हो गया था। इसीलिये उन्होंने हमें इसकी जानकारी करा दी
samṛddham āyudhāgāram idaṃ tasya durātmanaḥ | vaprāntaṃ niṣpratīkāram āśrityedaṃ kṛtaṃ mahat ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “นี่คือคลังอาวุธอันอุดมของคนชั่วผู้นั้น เต็มไปด้วยศัสตราวุธนานา อาศัยสิ่งนี้เองจึงสร้างเรือนใหญ่โตนี้ขึ้น และใกล้เชิงกำแพงโดยรอบไม่มีทางออกเลย—ไร้หนทางแก้ไข ดังนั้นการกระทำอันอัปมงคลที่ทุรโยธนะหมายจะทำให้สำเร็จ ย่อมเป็นที่รู้แก่วิทุระมาก่อนแล้ว; เพราะเหตุนั้นเขาจึงแจ้งแก่พวกเราไว้ล่วงหน้า”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Adharma operates through secrecy and engineered helplessness, but dharmic vigilance—embodied here by Vidura’s foresight and warning—creates the possibility of protection. The verse highlights the ethical contrast between malicious planning and responsible counsel.
The speaker identifies a weapon-filled armoury connected with a large, strategically designed structure that offers no easy escape near its enclosing wall. This is presented as evidence of Duryodhana’s ominous intention, and it is inferred that Vidura had already understood the danger and therefore alerted the intended victims.