Shloka 75
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत् स पराजयम् | हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्ेण स बलेन तु,ट्रपदको अपने क्षात्रबलके द्वारा द्रोणाचार्यकी पराजय होती नहीं दिखायी दी। वे अपनेको ब्राह्मण-बलसे हीन जानकर (द्रोणाचार्यको पराजित करनेके लिये) शक्तिशाली पुत्र प्राप्त करनेकी इच्छासे पृथ्वीपर विचरने लगे। इधर द्रोणाचार्यने (उत्तर-पांचालवर्ती) अहिच्छत्र नामक राज्यको अपने अधिकारमें कर लिया
kṣātreṇa ca balenāsya nāpaśyat sa parājayam | hīnaṃ viditvā cātmānaṃ brāhmeṇa sa balena tu |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ทฺรุปทะไม่เห็นหนทางที่โทรณะจะพ่ายแพ้ด้วยเพียงกำลังแห่งกษัตริย์และฤทธิ์สงครามเท่านั้น ครั้นรู้ตนว่าด้อยในพราหมณพละ—อำนาจแห่งตบะและความศักดิ์สิทธิ์—จึงเที่ยวไปทั่วแผ่นดินด้วยความปรารถนาจะได้โอรสผู้เกรียงไกรซึ่งสามารถปราบโทรณะได้ ขณะเดียวกัน โทรณะก็ยึดครองอาณาจักรชื่ออหิจฉัตรในปัญจาละฝ่ายเหนือไว้ในอำนาจ
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts kṣātra-bala (martial power) with brāhma-bala (spiritual/ascetic potency), implying that victory is not secured by force alone; insight, merit, and higher means (such as tapas and mantra) can decisively shape outcomes and political realities.
Drupada recognizes that he cannot defeat Drona through ordinary military strength and therefore seeks a powerful son as a means to overcome him; at the same time, Drona consolidates power by taking control of Ahicchatra in northern Pañcāla.