←Previous Verse

Shloka 1

Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata

Lākṣāgṛha Planning

Devanagari script

- जौके आकारकी बनी हुई काठकी मोटी गुल्लीको “बीटा” कहते हैं। एकत्रिशदाधिकशततमो< ध्याय: द्रोणाचार्यद्वारा राजकुमारोंकी शिक्षा, एकलव्यकी गुरुभक्ति तथा आचार्यद्वारा शिष्योंकी परीक्षा वैशम्पायन उवाच ततः सम्पूजितो द्रोणो भीष्मेण द्विपदां वर: । विशश्राम महातेजा: पूजित: कुरुवेश्मनि,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर मनुष्योंमें श्रेष्ठ महातेजस्वी द्रोणाचार्यने भीष्मजीके द्वारा पूजित हो कौरवोंके घरमें विश्राम किया। वहाँ उनका बड़ा सम्मान किया गया

Transliteration

Vaiśampāyana uvāca: tataḥ sampūjito droṇo bhīṣmeṇa dvipadāṁ varaḥ | viśaśrāma mahātejāḥ pūjitaḥ kuruveśmani ||

Translation

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ครั้นแล้ว โทรณะผู้รุ่งเรือง ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ ได้รับการบูชาต้อนรับอย่างครบถ้วนจากภีษมะ แล้วจึงพักอยู่ในเรือนของวงศ์กุรุ; ณ ที่นั้นท่านได้รับการสักการะตามสมควร”

Word by Word

वैशम्पायनःVaiśampāyana

उवाचsaid

ततःthen/thereafter

सम्पूजितःhaving been duly honored

द्रोणःDroṇa

भीष्मेणby Bhīṣma

द्विपदाम्of bipeds/men

वरःthe best/excellent one

विशश्रामrested/stayed

महातेजाःof great splendor

पूजितःhonored

कुरुवेश्मनिin the Kuru household/palace

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Droṇa

Bhīṣma

Kuru household (Kuruveśman)

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes

Educational Q&A

What is the core teaching?

Honoring a worthy teacher is presented as a royal and ethical duty: proper reception of Droṇa signals that power must be guided by disciplined learning and respect for knowledge.

What is happening in the narrative?

After being respectfully welcomed by Bhīṣma, Droṇa stays in the Kuru household, setting the stage for his role as instructor of the Kuru princes.