Shloka 46
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
अभिषेक्ष्यति मां राज्ये स पाड्चालो यदा तदा । त्वद्धोग्यं भविता तात सखे सत्येन ते शपे,“तात! जब पांचालनरेश मुझे राज्यपर अभिषिक्त करेंगे, उस समय मेरा राज्य तुम्हारे उपभोगमें आयेगा। सखे! मैं सत्यकी सौगंध खाकर कहता हूँ--मेरे भोग, वैभव और सुख सब तुम्हारे अधीन होंगे।' यों कहकर वे अस्त्रविद्यामें निपुण हो मुझसे सम्मानित होकर अपने देशको लौट गये
abhīṣekṣyati māṁ rājye sa pāñcālo yadā tadā | tvadbhogyaṁ bhavitā tāta sakhe satyena te śape ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ท่านผู้เป็นดั่งบิดา เมื่อใดกษัตริย์แห่งปาญจาลจะประกอบพิธีอภิเษกให้เราขึ้นครองราชย์ เมื่อนั้นอาณาจักรของเราจักเป็นเพื่อการเสวยสุขของท่าน สหายเอ๋ย เราขอสาบานด้วยสัจจะ—ความรื่นรมย์ ความรุ่งเรือง และความสุขทั้งปวงของเราจักอยู่ใต้บัญชาของท่าน”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds satya (truth) as an ethical guarantor: a promise is strengthened by swearing upon truth, and friendship is framed as a binding moral relationship that can extend even to political power and personal enjoyments.
A speaker (reported by Vaiśampāyana) vows that when the Pāñcāla ruler later anoints him as king, his sovereignty and enjoyments will be at his friend’s disposal; after making this oath, he departs—praised as accomplished in weapon-lore—and returns to his homeland.