Shloka 23
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
अहो वो धिग् बल क्षात्रं धिगेतां व: कृतास्त्राताम् । भरतस्यान्वये जाता ये वीटां नाधिगच्छत,“अहो! तुमलोगोंके क्षत्रिययलको धिक्कार है और तुमलोगोंकी इस अस्त्र-विद्या- विषयक निपुणताको भी धिक्कार है; क्योंकि तुमलोग भरतवंशमें जन्म लेकर भी कुएँमें गिरी हुई गुल्लीको नहीं निकाल पाते
vaiśaṃpāyana uvāca | aho vo dhig bala kṣātraṃ dhig etāṃ vaḥ kṛtāstratām | bharatasyānvaye jātā ye vīṭāṃ nādhigacchata ||
“โอ้! น่าละอายยิ่งนัก—ขอประณามกำลังแห่งกษัตริย์ของพวกเจ้า และขอประณามความชำนาญในศัสตราวุธที่พวกเจ้าอวดอ้างด้วยเถิด เพราะแม้เกิดในวงศ์ภรตะ แต่กลับยังเอาลูกกลมเล็ก ๆ ที่ตกลงในบ่อขึ้นมาไม่ได้”
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
Lineage and claims of martial excellence carry ethical responsibility: true Kṣatriya worth is shown in effective action and presence of mind, not in pride or mere reputation for weapon-skill.
The speaker delivers a sharp reprimand to warriors who boast of Kṣatriya strength and training in arms, yet fail at a simple practical task—retrieving a small object fallen into a well—exposing the gap between their self-image and their actual capability.