Shloka 403
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
प्रतस्थे सर्वमुत्सृूज्य सभार्य: कुरुनन्दन: । “तुमलोग हस्तिनापुरमें जाकर कह देना कि कुरुनन्दन राजा पाण्डु अर्थ, काम, विषयसुख और स्त्रीविषयक रति आदि सब कुछ छोड़कर अपनी पत्नियोंके साथ वानप्रस्थ हो गये हैं!
vaiśampāyana uvāca | pratasthē sarvam utsṛjya sabhāryaḥ kurunandanaḥ |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—กุรุนันทนะได้ละทิ้งสิ่งทั้งปวง แล้วออกเดินทางพร้อมพระมเหสีทั้งหลาย เขาสั่งผู้คนว่า “จงไปยังหัสดินาปุระและแจ้งว่า พระเจ้าปาณฑุได้สละทรัพย์ ความใคร่ สุขแห่งอายตนะ และความยึดติดในสตรีทั้งปวง แล้วเสด็จเข้าสู่อาศรมวานปรัสถะพร้อมพระมเหสี”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical ideal of mastering desire: even a king may relinquish artha (wealth/power) and kāma (pleasure) when dharma calls for restraint and a shift toward a disciplined life (vānaprastha).
Pāṇḍu departs from royal life with his wives and sends word to Hastināpura that he has renounced worldly enjoyments and entered the forest-dweller stage, signaling a major transition in the Kuru royal household.