Shloka 24
Ādi-parva 109: Pāṇḍu’s Forest Hunt and Kiṃdama’s Curse (पाण्डोर्मृगयावृत्तान्तः—किंदमशापः)
वीरसूनां काशिसुते देशानां कुरुजाड्लम् | सर्वधर्मविदां भीष्म: पुराणां गजसाह्नयम्,“वीर पुत्रोंको जन्म देनेवाली स्त्रियोंमें काशिराजकी दोनों पुत्रियाँ सबसे श्रेष्ठ हैं, देशोंमें कुरुजांगल देश सबसे उत्तम है, सम्पूर्ण धर्मज्ञोंमें भीष्मजीका स्थान सबसे ऊँचा है तथा नगरोंमें हस्तिनापुर सर्वोत्तम है।” धृतराष्ट्र अंधे होनेके कारण और विदुरजी पारशव (शूट्राके गर्भसे ब्राह्मणद्वारा उत्पन्न) होनेसे राज्य न पा सके; अतः सबसे छोटे पाण्डु ही राजा हुए
vaiśampāyana uvāca |
vīrasūnāṃ kāśisute deśānāṃ kurujāṅgalam |
sarvadharmavidāṃ bhīṣmaḥ purāṇāṃ gajasāhvayam ||
“ในหมู่สตรีผู้เลื่องชื่อว่าให้กำเนิดบุตรผู้กล้า ธิดาทั้งสองแห่งกษัตริย์กาศีเป็นยอดยิ่ง ในหมู่แคว้นทั้งหลาย กุรุชางคละเป็นเลิศ ในหมู่ผู้รู้ธรรมทั้งปวง ภีษมะสูงสุด และในหมู่นครทั้งหลาย คชสาหฺวยะ (หัสดินาปุระ) ประเสริฐที่สุด”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames excellence through dharmic and cultural ideals—noble motherhood, exemplary land, supreme dharma-knowledge, and an ideal capital—then connects these ideals to political legitimacy: rulership is portrayed as requiring fitness and accepted eligibility, not merely birth order.
Vaiśampāyana recites a traditional set of superlatives praising the Kāśī princesses, Kuru-jāṅgala, Bhīṣma, and Hastināpura. In the surrounding narration, the Kuru succession is explained: Dhṛtarāṣṭra is passed over due to blindness, Vidura due to his birth-status, and thus Pāṇḍu becomes king.