Shloka 92
Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna
The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura
नान्यथा तन्महाबाहो संशयोत्र न कश्नन । तवापत्यं भवेद् यत् तु तत्र न: संशयो महान्,“महाबाहो! वह टल नहीं सकती; उसके विषयमें मुझे कोई संदेह नहीं है, परंतु आपका जो पुत्र होगा, वह शायद इस प्रतिज्ञापर दृढ़ न रहे, यही हमारे मनमें बड़ा भारी संशय है!
nānyathā tanmahābāho saṁśayo 'tra na kaścana | tavāpatyaṁ bhaved yat tu tatra naḥ saṁśayo mahān ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ผู้มีพาหาอันเกรียงไกร เรื่องนั้นย่อมเป็นอื่นไปมิได้ ในข้อนี้ไม่มีความสงสัยเลย แต่ส่วนบุตรที่จะบังเกิดแก่ท่าน—ว่าเขาจะยืนหยัดมั่นคงต่อปณิธานนี้หรือไม่—ในข้อนั้นเรามีความกังวลยิ่งนัก”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when a present assurance seems certain, the ethical continuity of a vow across generations is uncertain; dharma requires not only making vows but ensuring the conditions—education, character, and governance—that sustain them.
Vaiśampāyana reports a reassurance to a warrior addressed as “mahābāhu”: the immediate matter is settled beyond doubt, yet the speakers express a serious concern that the addressee’s future son may not remain firm in the pledged commitment.