Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna

The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura

ब्रह्मधर्मोत्तरे राज्ये शान्तनुर्विनयात्मवान्‌ । सम॑ शशास भूतानि कामरागविवर्जित:,उनके राज्यमें ब्रह्म और धर्मकी प्रधानता थी। महाराज शान्तनु बड़े विनयशील तथा काम-राग आदि दोषोंसे दूर रहनेवाले थे। वे सब प्राणियोंका समानभावसे शासन करते थे

brahmadharmottare rājye śāntanur vinayātmavān | samaṁ śaśāsa bhūtāni kāmarāgavivarjitaḥ ||

ในอาณาจักรนั้น พรหมวิทยาและธรรมเป็นใหญ่ พระเจ้าศานตนุทรงอ่อนน้อมและมีวินัย ปราศจากแรงดึงของกามและราคะ ทรงปกครองสรรพสัตว์ทั้งปวงด้วยความเสมอภาค ไร้ความลำเอียง

ब्रह्मधर्मोत्तरेin (a realm) where Brahman and dharma are foremost
ब्रह्मधर्मोत्तरे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootब्रह्मधर्मोत्तर
FormNeuter, Locative, Singular
राज्येin the kingdom
राज्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Locative, Singular
शान्तनुःKing Śāntanu
शान्तनुः:
Karta
TypeNoun
Rootशान्तनु
FormMasculine, Nominative, Singular
विनयात्मवान्possessed of humility (of humble nature)
विनयात्मवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootविनयात्मवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
समम्equally, impartially
समम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसम
शशासruled, governed
शशास:
TypeVerb
Rootशास्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
भूतानिcreatures, beings
भूतानि:
Karma
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Accusative, Plural
कामरागविवर्जितःfree from desire and passion
कामरागविवर्जितः:
Karta
TypeAdjective
Rootकामरागविवर्जित
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śāntanu
R
rājya (kingdom/realm)
B
bhūtāni (all beings/subjects)

Educational Q&A

Ideal kingship rests on the primacy of brahma (sacred wisdom) and dharma (moral law). A ruler should be humble, self-restrained, and free from desire and attachment, governing all subjects impartially.

Vaiśampāyana describes the quality of Śāntanu’s reign: dharma and sacred order prevail in the kingdom, and Śāntanu rules with humility, freedom from passion, and equal treatment of all beings.