Shloka 11
Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna
The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura
ब्रह्म पर्यचरत् क्षत्रं विश: क्षत्रमनुव्रता: । ब्र्मक्षत्रानुरक्ताश्न शूद्रा: पर्यचरन् विश:,क्षत्रियलोग ब्राह्मणोंकी सेवा करते, वैश्य ब्राह्मण और क्षत्रियोंमें अनुरक्त रहते तथा शूद्र ब्राह्मण और क्षत्रियोंमें अनुराग रखते हुए वैश्योंकी सेवामें तत्पर रहते थे
vaiśampāyana uvāca | brahma paryacarat kṣatraṃ viśaḥ kṣatram anuvratāḥ | brahma-kṣatrānuraktāś ca śūdrāḥ paryacaran viśaḥ ||
ในยุคอันเป็นระเบียบเรียบร้อยนั้น กษัตริย์นักรบ (กษัตริยะ) ปรนนิบัติพราหมณ์; พ่อค้าและชาวนา (ไวศยะ) ยึดมั่นติดตามกษัตริยะในหน้าที่; และศูทรผู้ภักดีต่อพราหมณ์และกษัตริยะก็ขยันขันแข็งในการรับใช้ไวศยะ ดังนี้แต่ละวรรณะดำรงอยู่ในธรรมที่กำหนดแก่ตน เกื้อกูลกันให้เกิดความกลมกลืน
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ideal of varṇa-dharma as reciprocal support: each social order performs its designated duty with loyalty and disciplined service, thereby maintaining social stability and ethical harmony.
Vaiśampāyana describes a normative social arrangement in which Kshatriyas serve Brahmins, Vaishyas align themselves with and follow Kshatriyas, and Shudras—while respectful toward Brahmins and Kshatriyas—are especially engaged in serving Vaishyas, depicting an orderly society structured by duty.