Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

नियोगप्रसङ्गः — The Niyoga Episode: Births of Dhṛtarāṣṭra, Pāṇḍu, and Vidura

नन्दिनीं नाम राजेन्द्र सर्वकामधुगुत्तमाम्‌ । सा विस्मयसमाविष्टा शीलद्रविणसम्पदा,राजेन्द्र! सम्पूर्ण कामनाओंको देनेवालोंमें उत्तम नन्दिनी नामवाली उस गायको देखकर उसकी शीलसम्पत्तिसे वह वसुपत्नी आश्वर्यचकित हो उठी

nandinīṁ nāma rājendra sarvakāmadhuguttamām | sā vismayasamāviṣṭā śīladraviṇasampadā ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา นางได้เห็นโคชื่อ ‘นันทินี’ ผู้เลิศในหมู่โคผู้บันดาลสิ่งปรารถนาทั้งปวง ครั้นเห็นแล้ว นางผู้เป็นชายาวสุ ผู้เพียบพร้อมด้วยความประพฤติอันประเสริฐและความรุ่งเรือง ก็ต้องตะลึงด้วยความพิศวง”

नन्दिनीम्Nandinī (the cow)
नन्दिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनन्दिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
सर्वकामधुक्all-desire-yielding (wish-fulfilling)
सर्वकामधुक्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्वकामधुक्
FormFeminine, Accusative, Singular
उत्तमाम्best, excellent
उत्तमाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormFeminine, Accusative, Singular
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
विस्मयसमाविष्टाentered/overcome by wonder
विस्मयसमाविष्टा:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-आ-विश् (क्त)
FormFeminine, Nominative, Singular
शीलद्रविणसम्पदाby (her) wealth of character and riches
शीलद्रविणसम्पदा:
Karana
TypeNoun
Rootशीलद्रविणसम्पद्
FormFeminine, Instrumental, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
Nandinī
R
rājendra (the king being addressed)

Educational Q&A

The verse highlights reverence for extraordinary, dharma-linked sources of sustenance (symbolized by the wish-fulfilling cow) and shows how virtue (śīla) together with rightful prosperity (draviṇa-sampad) evokes awe rather than greed—an ethical cue about how power and abundance should be approached.

Vaiśampāyana describes to the king the sight of Nandinī, famed as the foremost giver of all desired things; upon seeing her, a noble and prosperous lady is overwhelmed with astonishment.