Shloka 106

वासिष्ठकथनम् (आदित्य–सोमवंशवर्णनम् तथा रुद्रसहस्रनाम-प्रशंसा)

Devanagari script

उत्सङ्गश् च महाङ्गश् च महागर्भः प्रतापवान् कृष्णवर्णः सुवर्णश् च इन्द्रियः सर्ववर्णिकः

Transliteration

utsaṅgaś ca mahāṅgaś ca mahāgarbhaḥ pratāpavān kṛṣṇavarṇaḥ suvarṇaś ca indriyaḥ sarvavarṇikaḥ

Translation

พระองค์ทรงเป็นอุตสังคะ—ตักอันอุ้มชูจักรวาล เป็นมหางคะ—รูปอันไพศาลหาประมาณมิได้ เป็นมหาครรภะ—ครรภ์ใหญ่ที่โลกทั้งหลายบังเกิด และเป็นประตาปวาน—ผู้รุ่งเรืองด้วยอำนาจอธิปไตย พระองค์ทรงเป็นกฤษณวรรณะ—ความลึกลับอันมืดล้ำ และเป็นสุวรรณะ—ประกายทองแห่งจิตบริสุทธิ์ ทรงเป็นอินทริยะ—ผู้ครองภายในแห่งอินทรีย์ และเป็นสรรพวรรณิกะ—ปรากฏเป็นทุกสีทุกภาวะ แต่ยังทรงเป็นปติองค์เดียวเหนือคุณลักษณะทั้งปวง

Word by Word

• उत्सङ्गः: the supporting lap, cosmic refuge

• च: and

• महाङ्गः: of vast body/form

• च: and

• महागर्भः: great womb/source (origin of creation)

• प्रतापवान्: endowed with splendor, majesty, spiritual potency

• कृष्णवर्णः: dark-hued, inscrutable (transcendent depth)

• सुवर्णः: golden, luminous, auspicious radiance

• च: and

• इन्द्रियः: lord/presider of the senses, inner controller

• सर्ववर्णिकः: of all colors, encompassing all forms and classes

Speaker

Suta Goswami (narrating Shiva’s names to the sages of Naimisharanya)

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the importance of this verse in the context of Linga worship?

It presents Shiva as the cosmic support and source (Mahāgarbha), teaching that Linga-puja is worship of the very ground of creation and the refuge of all beings.

How does this verse describe the nature of Shiva (Shiva-tattva)?

Shiva is shown as Pati who both transcends qualities (the dark, unfathomable Kṛṣṇavarṇa) and also shines as pure auspicious consciousness (Suvarṇa), pervading all appearances (Sarvavarṇika) while remaining the inner ruler (Indriya).

What ritualistic or Yogic practice is highlighted here?

Sense-mastery aligned with Pashupata discipline is implied by “Indriya”: the sādhaka restrains and offers the senses to Pati through Linga-puja, japa, and inward recollection.