Next Verse

Shloka 1

Rudra’s Cosmic Dance and the Recognition of Rudra–Nārāyaṇa Unity (Īśvara-gītā Continuation)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) चतुर्थो ऽध्यायः व्यास उवाच एतावदुक्त्वा भगवान् योगिनां परमेश्वरः / ननर्त परमं भावमैश्वरं संप्रदर्शयन्

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) caturtho 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca etāvaduktvā bhagavān yogināṃ parameśvaraḥ / nanarta paramaṃ bhāvamaiśvaraṃ saṃpradarśayan

ดังนี้ ในศรีกูรมปุราณะ ในษัฏสาหัสรีสังหิตา ภาคหลัง ภายในอีศวรคีตา บทที่สี่สิ้นสุดลง วยาสกล่าวว่า—ครั้นตรัสเพียงนี้แล้ว พระภควาน ผู้เป็นปรเมศวรแห่งโยคีทั้งหลาย ได้ร่ายรำทิพย์ แสดงภาวะแห่งอิศวรภาพอันสูงสุด

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
śrī-kūrma-purāṇein the Śrī Kūrma Purāṇa
śrī-kūrma-purāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī + kūrma + purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
ṣaṭ-sāhastryāmin the ‘Six-thousand’ (section)
ṣaṭ-sāhastryām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootṣaṭ + sāhastrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
saṃhitāyāmin the Saṃhitā
saṃhitāyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃhitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
upari-vibhāgein the upper division/section
upari-vibhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupari (अव्यय) + vibhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
īśvara-gītāsuin the Īśvara-gītās
īśvara-gītāsu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootīśvara + gītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, बहुवचन; अधिकरण
caturthaḥfourth
caturthaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तृ/उद्देश्य (heading)
vyāsaḥVyāsa
vyāsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvyāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्ता
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
etāvatthis much
etāvat:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootetāvat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म-विशेषण (object-qualifier)
uktvāhaving said
uktvā:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
bhagavānthe Blessed Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्ता
yogināmof the yogins
yoginām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyogin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; सम्बन्ध (genitive)
parameśvaraḥthe Supreme Lord
parameśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparama + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्ता (apposition to bhagavān)
nanartadanced
nanarta:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootnṛt (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
paramamsupreme
paramam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to bhāvam)
bhāvamstate/manifestation
bhāvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म (object)
aiśvaramlordly, divine
aiśvaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaiśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to bhāvam)
saṃpradarśayanshowing forth
saṃpradarśayan:
Karta (कर्ता/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootsaṃ + pra + dṛś (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषण (to bhagavān)

Vyasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

K
Kurma Purana
I
Ishvara Gita
P
Parameshvara (Supreme Lord of Yogins)

FAQs

It points to the Supreme as Īśvara/Parameśvara—one whose highest ‘bhāva’ (state of being) is directly manifest and sovereign (aiśvarya), implying a realized, self-luminous divine reality disclosed to yogins.

While not listing techniques, it frames the teaching as addressed to yogins and culminates in a revelation (saṃpradarśana) of the supreme state—suggesting Yoga as direct experiential realization of Īśvara rather than mere theory.

By using the title Parameśvara and presenting a divine dance and lordly revelation within the Īśvara-gītā context, it supports the Purāṇa’s synthetic theology where the Supreme Lord can be spoken of in Śaiva terms while remaining compatible with Vaiṣṇava identity.