Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 61

Prākṛta Sṛṣṭi and Pralaya: From Pradhāna to Brahmāṇḍa; Trimūrti Samanvaya

नराणामयनो यस्मात् तेन नारायणः स्मृतः / हरः संसारहरणाद् विभुत्वाद् विष्णुरुच्यते

narāṇāmayano yasmāt tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ / haraḥ saṃsāraharaṇād vibhutvād viṣṇurucyate

เพราะพระองค์ทรงเป็นที่พึ่งและที่ไปสุดท้าย (อายนะ) ของสรรพนรทั้งปวง จึงทรงเป็นที่ระลึกนามว่า ‘นารายณะ’. เพราะทรงขจัดวัฏสงสาร จึงทรงถูกเรียกว่า ‘หระ’; และด้วยความเป็นผู้แผ่ซ่านทรงเดช จึงทรงถูกขานว่า ‘วิษณุ’.

narāṇāmOf men/beings (or waters)
narāṇām:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
ayanaḥAbode/Refuge/Path
ayanaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootayana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
yasmātBecause/From which
yasmāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम)
FormMasculine, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular
tenaTherefore/By that
tena:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
nārāyaṇaḥNarayana
nārāyaṇaḥ:
Karma (Object/कर्म) in passive sense
TypeNoun
Rootnārāyaṇa (nara + ayana)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
smṛtaḥRemembered/Called
smṛtaḥ:
Kriya (Action/क्रिया) equivalent
TypeAdjective
Rootsmṛ (धातु)
FormPast Passive Participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular
haraḥHara (Remover)
haraḥ:
Karma (Object/कर्म) in passive sense
TypeNoun
Roothara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
saṃsāraharaṇātDue to removing worldly existence (Samsara)
saṃsāraharaṇāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootsaṃsāraharaṇa (saṃsāra + haraṇa)
FormNeuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular
vibhutvātDue to omnipresence/power
vibhutvāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootvibhutva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular
viṣṇuḥVishnu
viṣṇuḥ:
Karma (Object/कर्म) in passive sense
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
ucyateIs said/called
ucyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormPassive (Karmaṇi), Present Tense (Lat), 3rd Person, Singular

Narratorial/teachings section of the Kurma Purana (definitional praise of the Supreme as Hari–Hara)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narayana
H
Hara
V
Vishnu

FAQs

It presents the Supreme as the single, all-pervading Lord who becomes known through functional epithets—refuge (Nārāyaṇa), remover of bondage (Hara), and pervasive majesty (Viṣṇu)—indicating one reality described through different powers.

The verse is not a technical yoga-instruction, but it supplies a meditative support (ālambana): contemplation on the Lord as the refuge and as the remover of saṁsāra, aligning devotion and discernment toward liberation—an orientation consistent with later Pāśupata-leaning soteriology in the Kurma tradition.

By pairing Hara (Śiva) and Viṣṇu/Nārāyaṇa as names grounded in the same liberating and all-pervading sovereignty, it implies a synthetic, non-sectarian vision where Hari and Hara signify one supreme Īśvara through different aspects.