Shloka 81

Dharma–Adharma Marks; Daśāha, Piṇḍa Formation, Śrāddha Calendar, Śayyā-dāna, and Sapiṇḍīkaraṇa Rules

यथा न कृष्णशयनं शून्यं सागरकन्यया / शय्या ममाप्यशून्यास्तु तथा जन्मनिजन्मनि

yathā na kṛṣṇaśayanaṃ śūnyaṃ sāgarakanyayā / śayyā mamāpyaśūnyāstu tathā janmanijanmani

ดุจดังที่แท่นบรรทมของพระกฤษณะมิได้ว่างเปล่า เพราะมีธิดาแห่งสมุทรคือพระลักษมีเคียงข้าง ฉันใด ขอให้ที่นอนของข้าพเจ้าก็มิได้ว่างเปล่า ฉันนั้น ในชาติแล้วชาติเล่า.

यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (conjunction/adverb) ‘as/just as’
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (particle of negation)
कृष्णशयनम्Krishna’s bed
कृष्णशयनम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृष्ण + शयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कृष्णस्य शयनम्’
शून्यम्empty
शून्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
सागरकन्ययाby/with the ocean’s daughter (Lakshmi)
सागरकन्यया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसागर + कन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘सागरस्य कन्या’ (लक्ष्मी/श्रीः)
शय्या(my) bed
शय्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशय्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ममof me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (particle) ‘also/even’
अशून्याnot empty
अशून्या:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-शून्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-तत्पुरुषभावः (negated adjective)
अस्तुmay it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘let it be’
तथाso
तथा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb) ‘so/in the same way’
जन्मनिin (each) birth
जन्मनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
जन्मनिin every birth
जन्मनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; पुनरुक्त्या ‘जन्मनि जन्मनि’ = ‘in birth after birth’

Lord Vishnu (in dialogue with Garuda/Vinata-putra)

Ritual Type: Ekoddishta

Beneficiary: Pitr

Timing: Recited as part of the śayyā-dāna/ekādaśāha-associated rite (contextual).

Concept: Aligning personal aspiration with divine archetype—seeking Śrī’s companionship/auspiciousness by remembering Kṛṣṇa and Lakṣmī.

Vedantic Theme: Śrī-Nārāyaṇa inseparability; grace (anugraha) as the source of auspicious continuity through saṃsāra.

Application: During dāna/śrāddha rites, recite prayers that orient desires toward auspicious dharmic companionship and devotion rather than mere sensuality.

Primary Rasa: shringara

Secondary Rasa: bhakti

Type: mythic/divine setting invoked within ritual speech

Related Themes: Garuda Purana 2.34 (śayyā-dāna mantras/prārthanā context)

K
Krishna
L
Lakshmi

FAQs

It expresses an auspicious boon: continuity of companionship and household fullness, framed as a devotional comparison to Kṛṣṇa and Śrī (Lakṣmī).

By saying “janmani janmani,” it links the wished-for blessing to repeated embodiments, reflecting the text’s broader concern with continuity across births and karmic outcomes.

Treat companionship and household life as a sacred responsibility—cultivate fidelity, mutual care, and devotional gratitude for prosperity and harmony.