Shloka 30

Vīrya, Māyā/Prakṛti, Śrī’s Inseparability, Paramāṇu, and Hari’s Infinitude

सूक्ष्मेण रूपेण च कारणं स्यात् तर्हि प्रपञ्चस्य च कारणं वद / अविद्याया वशतो विष्णुरेव नानारूपैर्दृश्यते विष्णुरेव

sūkṣmeṇa rūpeṇa ca kāraṇaṃ syāt tarhi prapañcasya ca kāraṇaṃ vada / avidyāyā vaśato viṣṇureva nānārūpairdṛśyate viṣṇureva

หากเหตุมีอยู่ในรูปอันละเอียด ก็จงบอกเหตุของจักรวาลที่ปรากฏเถิด ภายใต้อำนาจแห่งอวิทยา พระวิษณุเท่านั้นที่ถูกเห็นเป็นรูปนานา—แท้จริงคือพระวิษณุเท่านั้น।

sūkṣmeṇasubtle
sūkṣmeṇa:
Karaṇa-viśeṣaṇa (करणविशेषण)
TypeAdjective
Rootsūkṣma (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga/puṃliṅga (contextual), Tṛtīyā (Instrumental), Ekavacana; qualifies rūpeṇa
rūpeṇaby (a) form
rūpeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
caand
ca:
Connector
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
kāraṇamcause
kāraṇam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana
syātwould be
syāt:
Kriyā
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormLiṅ-lakāra (Optative), Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Ekavacana
tarhithen
tarhi:
Logical connector (निपात)
TypeIndeclinable
Roottarhi (अव्यय)
FormNipāta; consequence marker (then/therefore)
prapañcasyaof the manifested world
prapañcasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootprapañca (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
caalso/and
ca:
Connector
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
kāraṇamcause
kāraṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā (Accusative/द्वितीया), Ekavacana
vadatell (me)
vada:
Kriyā
TypeVerb
Rootvad (धातु)
FormLoṭ-lakāra (Imperative/आज्ञार्थ), Parasmaipada, Madhyama-puruṣa (2nd person/मध्यम), Ekavacana
avidyāyāḥof ignorance
avidyāyāḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootavidyā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
vaśataḥdue to the influence
vaśataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootvaśa (प्रातिपदिक)
FormAblative-form used adverbially (vaśāt/vaśataḥ): ‘due to the control/influence of’; hetu-artha
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
evaalone/indeed
eva:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle
nānā-rūpaiḥby various forms
nānā-rūpaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnānā (अव्यय) + rūpa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; nānā as indeclinable qualifier ‘various’
dṛśyateis seen/appears
dṛśyate:
Kriyā
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Ātmanepada (आत्मनेपद), Prathama-puruṣa, Ekavacana; karmaṇi-prayoga (passive sense)
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (logical subject)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
evaalone/indeed
eva:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle

Garuda (Vinata-putra), questioning Lord Vishnu

Concept: The manifested universe’s apparent plurality is a perception under avidyā; ultimately Vishnu alone appears as many forms.

Vedantic Theme: Non-duality/abheda tendency: nāmarūpa-bheda as avidyā-kṛta; Brahman/Vishnu as the sole reality underlying appearances.

Application: Practice discernment: when overwhelmed by multiplicity, recollect the underlying unity; reduce reactivity by seeing forms as expressions of one sustaining reality.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 3.3.31-32 (avidyā destroyed by śāstra-jñāna; ignorance cannot belong to Hari)

V
Vishnu
A
Avidya (Ignorance)

FAQs

The verse states that multiplicity is perceived due to avidya; when ignorance dominates, the one reality (Vishnu) appears as many names and forms.

It points to a subtle causal basis and concludes that the apparent universe is not separate—Vishnu alone is the underlying cause and the reality appearing as the world.

Practice seeing unity behind differences—reduce ego-driven division, cultivate devotion and discernment, and respond ethically by remembering the same divine reality pervades all beings.