Shloka 24

Viṣṇu as Seed-Cause: Pañcarātra Emanations, Tattva-Unfolding, and the Avatāra Chronology

ततो हरिर्व्यासरूपी बभूव अष्टाविंशे द्वपरे ज्ञानरूपी / पराशरात्सत्यवत्यां महात्मा स्वयं वेदान् संविभक्तुं च देवः

tato harirvyāsarūpī babhūva aṣṭāviṃśe dvapare jñānarūpī / parāśarātsatyavatyāṃ mahātmā svayaṃ vedān saṃvibhaktuṃ ca devaḥ

ต่อมาในทวาปรยุคครั้งที่ยี่สิบแปด พระหริทรงเป็นพระวยาส ผู้เป็นรูปแห่งญาณอันศักดิ์สิทธิ์ ประสูติจากปราศระและสัตยวตี แล้วพระองค์ผู้เป็นเทพได้ทรงแบ่งและจัดระเบียบพระเวทด้วยพระองค์เอง

tataḥthen
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, temporal adverb
hariḥHari
hariḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vyāsa-rūpīin the form of Vyāsa
vyāsa-rūpī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvyāsa (प्रातिपदिक) + rūpin (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
babhūvabecame/was born
babhūva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
aṣṭā-viṃśein the twenty-eighth
aṣṭā-viṃśe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootaṣṭā (संख्या) + viṃśati (संख्या)
Formद्विगु-समास (28); पुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; 'in the twenty-eighth' (implied: in the 28th Dvāpara)
dvaparein the Dvāpara (age)
dvapare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdvāpara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
jñāna-rūpīhaving the form of knowledge
jñāna-rūpī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootjñāna (प्रातिपदिक) + rūpin (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
parāśarātfrom Parāśara
parāśarāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootparāśara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
satyavatyāmin Satyavatī
satyavatyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsatyavatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
mahātmāthe great-souled one
mahātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
svayamhimself
svayam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय, reflexive adverb (स्वकृत्ये)
vedānthe Vedas
vedān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootveda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
saṃ-vibhaktumto divide/allocate
saṃ-vibhaktum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootsam-vi-√bhaj (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Lord Vishnu (Hari) speaking to Garuda (Vinata-putra)

Concept: In yuga-transition, the Lord manifests as the organizer of knowledge so that dharma remains intelligible and practicable.

Vedantic Theme: Śāstra-kr̥pā: revelation is preserved through divine agency; knowledge (jñāna) is a form of the Lord’s presence.

Application: Adapt teaching methods to audience capacity without diluting truth; create structured curricula; preserve sources with critical care.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: āśrama/scholarly seat

Related Themes: Garuda Purana: yuga-related dharma decline themes; praise of śāstra and Purāṇa as supports

H
Hari (Vishnu)
V
Vyasa
P
Parashara
S
Satyavati
V
Vedas
D
Dvapara Yuga

FAQs

This verse presents Vyāsa as a divine manifestation of Hari whose purpose is to preserve and make the Vedas accessible by systematically dividing and arranging them for the age.

By locating Vyāsa’s work in the twenty-eighth Dvāpara, the verse implies that as spiritual capacity changes with time, divine guidance reorganizes Vedic knowledge so it can still be learned, transmitted, and practiced.

Approach scripture as a living tradition meant for clarity and practice: study in a structured way, rely on authentic lineages/commentaries, and apply Vedic ethics (dharma) consistently in daily life.