Shloka 36

Purusha-Strī-Lakṣaṇa (Samudrika-śāstra): Marks of Kingship, Wealth, Longevity, and Conduct

अरोमशा भुग्नपृष्ठं शुभं चाशुभमन्यथा / कक्षाश्वत्थदला श्रेष्ठा सुगन्धिर्मृगरोमिका

aromaśā bhugnapṛṣṭhaṃ śubhaṃ cāśubhamanyathā / kakṣāśvatthadalā śreṣṭhā sugandhirmṛgaromikā

กล่าวถึงความแตกต่างว่า ผู้ไร้ขน ผู้หลังค่อม และผู้มีลักษณะเป็นมงคลหรือไม่เป็นมงคล. ในหมู่นั้นกล่าวถึงผู้มีเครื่องหมาย ‘กักษา’, ผู้มีรอยดุจใบอัศวัตถะว่าเป็นผู้ประเสริฐ, ผู้มีกลิ่นหอม, และ ‘มฤครোমิกา’ (ดุจขนกวาง) ด้วย.

अरोमशाःhairless; without body-hair
अरोमशाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ + रोमश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; नञ्-तत्पुरुषः—‘रोमशः’ (hairy) इत्यस्य अभावः (Nominative plural, masculine)
भुग्नपृष्ठम्having a bent back
भुग्नपृष्ठम्:
Visheshya (Qualified noun/विशेष्य)
TypeAdjective
Rootभुग्न (कृदन्त; √भञ्ज्) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; कर्मधारयः—‘भुग्नं पृष्ठं यस्य/यत्’ (Nom/Acc singular, neuter)
शुभम्auspicious; good
शुभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (Nom/Acc singular, neuter)
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अशुभम्inauspicious; bad
अशुभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + शुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; नञ्-तत्पुरुषः (Nom/Acc singular, neuter)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb: otherwise)
कक्षाश्वत्थदलाः(those) having leaves like the banyan in the armpit/side (i.e., armpit-leaf-like)
कक्षाश्वत्थदलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकक्षा + अश्वत्थ + दल (प्रातिपदिकानि)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः—‘कक्षायां (कक्षे) अश्वत्थस्य दलानि इव’ (Nominative plural, feminine)
श्रेष्ठाःexcellent; best
श्रेष्ठाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् (Nominative plural, feminine)
सुगन्धिःfragrant
सुगन्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुगन्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘सु’ उपसर्गपूर्वकः (Nominative singular, feminine)
मृगरोमिकाdeer-hair (a kind of fur/mark)
मृगरोमिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग + रोमिका (प्रातिपदिकौ)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; तत्पुरुषः—‘मृगस्य रोमिका’ (Nominative singular, feminine)

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Physical features are treated as signs of auspicious/inauspicious karmic residue; certain named marks/types are considered ‘श्रेष्ठ’ (excellent).

Vedantic Theme: Karmic imprint on the body (śarīra as karmaphala-upādhi) while implying the need to look beyond mere form for ultimate truth.

Application: Use the teaching as a cultural-historical lens; avoid superstition-driven discrimination; focus on conduct as the reliable marker of character.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bibhatsa

Related Themes: Garuda Purana lakṣaṇa passages surrounding 1.65.34–38 (bodily marks and fortune)

FAQs

This verse lists specific bodily/identifying characteristics and named types that are treated as śubha (favorable) or aśubha (unfavorable), reflecting the text’s concern with omens used in ritual and life-assessment.

Indirectly: by classifying signs as auspicious or inauspicious, it supports the broader Garuda Purana framework where one’s qualities and actions are evaluated for karmic outcomes, which then shape post-death experiences.

Use it as a reminder to prioritize dharmic conduct over anxiety about omens—treat external ‘signs’ as secondary, while focusing on ethical living and sincere ritual intent.